Persoonlijk meesterschap

Geplaatst door:

Tijdens de opening van het 20ste NLP-congres, in 2012, gaven Anneke Meijer en ik een overzicht van alle 20 voorafgaande openingen sinds 1993. Een soort ‘oral history’ van NLP in Nederland. Daarbij kwam ik ook de openinsgrede van Guus Hustinx – uit 2002 – weer tegen. En bij herlezing dacht ik: Nog helemaal actueel! Dus vind je die rede hier als artikel, bewaard voor het nageslacht.

Openingsrede bij het 9e Nederlandse NLP congres

Door Guus Hustinx

Welkom Ik moet zeggen dat ik trots ben dat ik hier sta! Alhoewel die trots van een van mijn ego’s komt. Als ik achter mijn ego kijk ben ik gewoon blij, ben ik dankbaar voor de rijkdom hier te staan.

Laat ik me eerst aan u voorstellen: Ik ben Guus Hustinx, als NLP trainer verbonden aan het IEP. Vanuit mijn eigen bureau, Intens Training, dat ik samen met mijn partner Mieke heb, werk ik in het bedrijfsleven en bij de overheid, waarbij ik NLP toepas in training en procesbegeleiding. Ja, het 9e congres alweer, het is interessant dat ik juist voor dit 9e congres gevraagd ben. Want volgens de Griekse numer0logie vormt 9 de kern van mijn geboortegetal De 9 staat enerzijds voor integriteit en wijsheid. En anderzijds voor het in alle bescheidenheid voorleven van deze waarden. Ook Mahatma Ghandhi heeft de 9 als geboortegetal en Ghandhi is een van mijn voorbeelden voor het thema dat ik vandaag aan de orde ga stellen. Ik heb getwijfeld over een naam. Mijn betoog gaat over bescheidenheid, verantwoordelijkheid, angst transformeren, jezelf durven of mogen zijn. Laat ik dat voorlopig maar eens benoemen als het proces van persoonlijk meesterschap.

Mijn visie op persoonlijk meesterschap

Einstein heeft ooit gezegd: “wij gebruiken slechts 10% van onze menselijke vermogens. Als wij die vermogens uitbreiden naar 13% worden wij als een genie beschouwd”.

Mijn visie is nu als volgt: Het ligt niet binnen onze controle om de wereld te verbeteren, Wat wel binnen onze controle ligt is het verbeteren van ons zelf, het maximaliseren van onze menselijke mogelijkheden: ik beschouw dat als het streven naar persoonlijk meesterschap. Als ik nu continu blijf streven naar mijn persoonlijk meesterschap, en jullie doen dat ook en wereldwijd vele anderen, dragen we uiteindelijk bij aan de ontwikkeling van een betere en meer ecologische samenleving op een manier die binnen ieders controle ligt. Het doel, de drijfveer van persoonlijk meesterschap ligt in mijn visie vooral in het realiseren van een meer ecologische samenleving. “Ik verbeter de wereld en ik begin bij mezelf”.

In mijn meer links politieke periode dacht ik daar anders over. Ik was van mening dat vooral het systeem veranderd moest worden. Dan zouden mensen als gevolg daarvan vanzelf compleet en gelukkig worden. Nou ik heb de drama’s die het gevolg waren van dat denken gezien. Veel van het hedendaagse organisatieadvies gaat nog steeds van datzelfde denken uit, we veranderen het systeem, met alle consequenties van dien: we reorganiseren opnieuw omdat de vorige reorganisatie niet opgeleverd heeft wat we dachten.

Trungpa, een oosters filosoof, die ik in mijn verhaal vaker zal citeren, zegt: “Willen we een meer ecologische samenleving, of meer ecologische organisaties tot stand brengen, dan moeten we onze eigen ervaring onderzoeken, om uit te vinden wat daarin waardevol is om de kwaliteit van ons bestaan en dat van anderen te verbeteren: zoeken naar fundamentele goedheid”.

Persoonlijk meesterschap betekent dat je het leven zelf en wie je bent als je eigen creatie benadert. Persoonlijk meesterschap is een proces, een manier van leven, een proces van permanente groei.

Warriors

Mijn belangrijke rolmodellen voor persoonlijk meesterschap zijn Mahatma Ghandhi en Nelson Mandela. Ik beschouw hen als warriors, krijgers. Warriors zijn mensen die het leven zelf als uitdaging zien en zij streven ernaar het maximale uit zichzelf te halen. Een aantal elementen uit de ideeënwereld van krijgerschap wil ik vandaag aan jullie voorleggen. Warriors worden vaak geassocieerd met oorlog en agressie.

Trungpa zegt daarover: ”Agressie is juist de oorzaak van onze problemen, zeker niet de oplossing. Het woord krijger komt van het Tibetaanse woord pawo wat betekent: hij/zij die moedig is. Krijgerschap is de traditie van menselijke moed, van onverschrokkenheid”. En menselijke moed komen we in alle levenssituaties tegen. Trungpa: Als je je realiseert dat je kern in zijn wezen goed is, dan heb je geen reden meer voor bescheidenheid of schaamte. Dan is er geen noodzaak meer om je te identificeren met externe dingen of de versieringen van je ego. Dan is er geen noodzaak meer om bang te zijn voor wie je bent.

Krijgerschap betekent in deze visie dat ik de moed heb mezelf te zijn. Moed heeft niets te maken met heldendom, moed is de durf jezelf te zijn. De moed om mezelf te zijn Er is dus kennelijk moed voor nodig om jezelf te kunnen of mogen zijn! Wat weerhoudt ons dan om onszelf te zijn?

Een klein experiment

Laten we eens een klein experiment doen: Ga eens mee in de volgende situatie: Je bent expert op een gebied: Bijvoorbeeld vinoloog of NLP-er, bergsporter, kenner van 19e eeuwse schilderkunst, succesvol opvoeder, etc. Haal je jouw expertise voor de geest Nu ben je op een feestje en drie heren, of dames, die je verder niet kent, hebben een gesprek dat je goed kunt verstaan. Ze verkopen de grootste onzin over jouw ‘expertise’ met een air alsof ze er alles van af weten. Stel je die situatie eens heel levendig voor, alsof het hier en nu is. Wat denk je, voel je, zie je en hoor je ? En de volgende vraag is: wat doe je? Wie windt zich op en gaat er tegenin. Wie reageert met humor Wie reageert niet en wat denk je dan Wend je tot je buur en wissel dat even met elkaar uit. Ik word zelf geraakt en moet moeite doen om niet op deze lui af te stappen of om een cynische opmerking te maken.

Om te begrijpen wat hier gebeurt is het interessant om het idee van identificatie erbij te betrekken. Gurdjieff en Ouspensky definiëren identificatie als een proces waarbij wij ons zelf identificeren met elementen van onszelf of zelfs externe zaken, dingen die we niet zijn. We identificeren ons met allerlei rolidentiteiten: Vader, Leraar, Atleet, Artiest, NLP-er, Etc. We identificeren ons met allerlei karakteristieken zoals: Verlegen, Dik, Nieuwsgierig, Open, Angstig, Etc. We identificeren ons met gedachten (oh wat een stuk!), gevoelens (ik ben woedend), gewoonten (ik ben een stevige drinker), waarden en normen, met groepen (ik ben liberaal) en vaak ook met onze materiele bezittingen.

Het gemeenschappelijke thema is dat we ons identificeren met iets dat niet onze essentie vormt. Door me te identificeren met een aspect van me zelf beperk ik mezelf. Hulpbronnen die verbonden zijn met andere aspecten zijn niet meer bereikbaar. Ik word minder flexibel. En we streven juist naar het vergoten van onze flexibiliteit.

Als we naar de logische niveaus kijken kun je zien er sprake is van niveauverwarring De omgeving waar we toe behoren wordt onze identiteit: ik ben Nederlander Wat we doen, ons gedrag, tillen we naar het niveau van identiteit: ik ben een denker Wat we kunnen wordt: ik ben verlegen, ik ben nu eenmaal serieus, ik ben intelligent Wat we belangrijk vinden wordt: ik ben een respectvol mens In NLP-termen kan je dus zeggen dat identificatie het proces is waarbij we de lagere logische niveaus in termen van identiteit zien. Als we nu geconfronteerd worden met omstandigheden die het lastig maken om onze identificatie vol te houden of aangevallen worden in onze gecreëerde identiteit reageren we met heftige emotie. Bijvoorbeeld ik typeer mezelf als: “Ik ben actief”. Nu ben ik vandaag na een zware week doodmoe. Ik kom de hele dag tot niets en voel me ’s avonds schuldig: ik heb niet geleefd naar identiteit actief: ik ben actief, altijd toch. Als ik datzelfde label als: Ik doe graag dingen, kan ik na een luie dag zeggen: “ Ik doe graag dingen, klopt, maar vandaag even niet. Met andere woorden: we zetten onszelf vast door het proces van identificatie.

Een ander voorbeeld: Vorig jaar had ik een tijd last van mijn rug. Ik sportte een tijd wat minder. Toen ik in de zomer mijn favoriete bergsport canyoning weer oppakte had ik daar moeite mee. Mijn conditie was niet zo best, het evenwichtsgevoel en mijn coördinatie waren achteruitgegaan. Ik had de grootste moeite om dat te accepteren. Ik was niet meer in staat om van mijn sport te genieten en had wekenlang de pest in. En dat is een aanwijzing van identificatie. Ik ben bergsporter. Dat verklaart de moeite om te accepteren dat het deze vakantie kennelijk beter is om veel te wandelen en te lezen in de hele kist boeken die ik wel bij me had. Als ik bergsport definieer als een activiteit die ik wil doen, kan ik makkelijker accepteren dat ik nu rustig en kalm aan moet doen, afgestemd op de signalen en de grenzen die ik van mijn lichaam krijg. Geïdentificeerd zijn betekent dat je jezelf verliest in een object, een idee of een actie. Zoals je verloren kunt zijn in een ander mens als je verliefd bent. Als ik een imago hoog wil houden, een beeld van mezelf wil neerzetten, bergsporter, dat ik op dat momnet, niet werkelijk, of niet volledig ben, dan identificeer ik me. En dat is over het algemeen een onbewust proces. En als ik me identificeer ben ik uiterst kwetsbaar, ik verdedig namelijk een illusie. Zodra ik me aangevallen, verontwaardigd, boos of zielig voel is er over het algemeen sprake van identificatie. In het voorbeeld van mijn bergsport. Een van de andere bergsporters sprak me op een gegeven moment aan: “Wat loop je daar onhandig te strompelen, je houd ons op!” Ik was verontwaardigd en voelde me tekort gedaan. Hoe durft hij!

Terug naar ons experiment en de situatie op ons feestje Wat gebeurt daar nu: Ik ben geïdentificeerd met mijn rolidentiteit van NLP-er. Die drie verkopen onzin en doen zich voor als NLP-ers. Ik zal ze even op hun nummer zetten. Ik spreek ze aan of ik denk zoiets als: ik sta hier boven, wat een sukkels.

Maar er is dus meer aan de hand. Ik vergelijk mezelf kennelijk ook: Ik ben een echte, betere NLP-er, eigenlijk zijn jullie de benaming NLP-er niet waardig! En dat zal ik jullie laten weten. Wat er aan de hand is, is dat ik vastzit in het proces van ‘self-importance’, ‘me zelf belangrijk maken’. Het principe: identificatie leidt tot het creëren van ego-identiteiten. En dat leidt tot het proces van selfimportance. En zoals we al gezien hebben zijn mijn ego-identiteiten uiterst kwetsbaar, want ze zijn een illusie, ze verhullen wie ik werkelijk ben. Het macho-ego of macha-ego maakt ons groter dan we in werkelijkheid zijn of vergroot een aspect van onszelf uit tot soms absurde proporties. Maar minstens zo vaak stappen we in een slachtofferrol.

De Volkskrant kopte onlangs: ‘Gewone’ slachtoffers jaloers na ramp. De rampen in Volendam en Enschede trekken zoveel belangstelling dat andere groepen slachtoffers zich benadeeld voelen. ……Het verschil in aandacht is bijna niet te verteren….. Ik ben er van overtuigd dat uiteindelijk in het proces van identificatie en self-importance de basis ligt van racisme. Het superieure blanke ego voelt zich mijlenver verheven boven anderen van andere etnische afkomst. Op (vermeende) aanvallen op die superioriteit reageer ik met een agressie die vervolgens mijn superioriteit weer moet bevestigen. Het superieure ego ontbeert nederigheid. Ik kom daar dadelijk nog op terug. Persoonlijk meesterschap heeft alles te maken met ons bevrijden uit het proces van identificatie. En daar is eerst bewustwording voor nodig. Het besef: “ik zit gevangen in het proces van identificatie en self-importance”. Het besef: “ik heb een ego-identiteit, ik ben mijn ego niet”

Oorzaak-gevolg

Zodra je in de gaten hebt dat je gevangen dreigt te raken in het proces van self-importance kun je een keuzemoment inbouwen. Stel je voor je komt iemand tegen waardoor jij je arrogant en neerbuigend behandeld voelt. Laten we hem ‘mijn kleine tiran’ noemen, want zoals we zullen zien maak ik hem zelf tot tiran. De metaboodschap van zijn/haar gedrag wordt door mij gelabeld als: “jij bent onbelangrijk” Ik identificeer me met een gedeelte in mezelf: ‘de opstandige’. En dat is het teken! Ik ga eerst 3e positie: en ik denk: aha, Guus is geïdentificeerd, kijk maar naar zijn verontwaardiging. De ander drukt op zijn ‘egoknop’ en hij slaat wild om zich heen. Daarmee geeft hij zelf de kleine tiran de macht over hem. Dan ga ik 2e positie: In de positie van de kleine tiran ervaar ik dat mijn gedrag voortkomt uit mijn eigen kwetsbaarheid. Ik maskeer mijn onzekerheid. Zijn gedrag heeft als effect dat ik nog meer afstand neem. In 1e positie besef ik dat ik een keuze heb, snap ik nu dat dit gedrag van hem niets over mij zegt, Ik haal een paar keer diep adem en lach vervolgens over de hele toestand. Ik heb de ban gebroken.

In deze situatie zit een belangrijk element opgesloten en dat is het denken in termen van oorzaakgevolg. In NLP beschouwen we het leggen oorzaak-gevolg relaties als een metamodel overtreding, een semantische overtreding. Als ik een oorzaak-gevolg relatie veronderstel, leg ik automatisch de verantwoordelijkheid bij de ander. Hij zorgt ervoor dat ik me zo voel. En zo geef ik de ander macht over mij, de macht om te bepalen hoe ik me voel. Maar hoe ik me voel is toch mijn eigen keus? Het is belangrijk om ons te realiseren dat we oorzaak-gevolg relaties in ons eigen denken creëren, in ons wereldmodel. En voor mijn eigen wereldmodel ben ik alleen zelf verantwoordelijk. Het verschijnen van ‘Mijn kleine tiran’ is een gegeven, een gebeurtenis, net zoals het plotseling kan gaan regenen. En dat ligt buiten mijn controle. Wat binnen mijn controle ligt is hoe ik die gebeurtenis label en hoe ik daar vervolgens op reageer. Ik draag dus volledig de verantwoordelijkheid voor mijn gevoelens en voor de daden die daar op volgen. Door de oorzaak-gevolg relatie door te knippen ontneem ik gebeurtenissen en personen de macht om mij te gebruiken, pijn te doen of te beschadigen. Ik neem zelf de verantwoordelijkheid! Dat maakt mij een stuk sterker.

Angst

Wat houdt ons nu tegen om gewoon onze identificaties en ego-identiteiten los te laten en te leven vanuit onze kern, vanuit wat we werkelijk zijn? Angst voor het onbekende. In een wondermooie canyon spring ik zo’n meter of 8 naar beneden. Ik was bang en toch sprong ik. Ik vroeg me af: kan ik dit wel, gaat dat wel goed of sla ik te pletter? En zoals je ziet was ik vooral geïdentificeerd met de angst van mijn schaduw en hij creëerde zijn eigen werkelijkheid. Ikzelf kwam veilig in het water terecht. de sprong die ik hier maak zie ik zelf als een symbolische sprong dit heb ik al vaker in mijn leven gedaan: letterlijk in het diepe springen dat is mijn manier om mijn angst voor het onbekende te overwinnen. Anderen hebben andere wegen……………… Iedere reis begint ten slotte met een enkele stap Maar ook de eerste stap, is een stap in het onbekende. Uit de warrior literatuur komt het volgende gedicht:

I must not fear. Fear is the mind-killer. Fear is the little death that brings total obliteration. I will face my fear. I will permit it to pass over me and through me. And when it has gone past I will turn the inner eye to see its path. Where the fear has gone there will be nothing. Only I will remain. (Frank Herbert)

Ik kan mijn verhouding tot angst herzien. De oorzaak van mijn angst ligt in mijn eigen wereldmodel: want angst is gebaseerd op ervaringen uit het verleden of een bedachte mogelijk negatieve toekomst.

In het hier en nu bestaat geen angst. We kunnen onze angst transformeren tot een drijvende kracht. Nederigheid en kracht Ik wil jullie uitnodigen om naar een stukje muziek van Arensky te luisteren. Maak je helemaal leeg van binnen En observeer wat dit met je doet. Wend je kort tot een buur en wissel dat uit.

Ik ervaar een mengeling van zachtheid, verdriet en tegelijkertijd ook kracht. Het is voor mij een verbijsterende ontdekking geweest: in zachtheid schuilt grote kracht. Dit ging volledig in tegen alles wat mij ooit geleerd is, tegen het gangbare westerse wereldmodel dat ons vertelt dat we sterk en stoer moeten zijn, vooral onze zachtheid moeten verbergen om sterk te zijn. Wat een contradictie……………… Trungpa heeft het over het openen van het hart. Als je beseft een onderdeel te zijn van deze aarde, gevoed te worden door de aarde net zoals alle levende schepsels op deze aarde. Als je je volledig openstelt voor al het levende zul je de tedere aanraking van het hart ervaren. Besef dat je niet speciaal bent, maar gewoon, buiten-gewoon. Niet in vergelijking met anderen, maar gelijkwaardig met al het andere. Ik ken dat zelf uit mijn ervaring in de bergen. Ik voel me sterk verbonden met deze grootse natuur. Ik voel me krachtig en tegelijkertijd nietig en klein. Ik voel me dankbaar en ontroerd dat ik een onderdeel uitmaak van deze aarde. En dan vallen een aantal puzzelstukjes op hun plaats. Als ik me openstel ervaar ik mijn eigen kern, die is zacht, buitengewoon en gelijkwaardig met al het andere. En dat maakt me ook bescheiden. De Engelsen hebben een prachtig woord hiervoor: “humbleness”. Die gelijkwaardigheid met al het andere vormt een fundamentele waarde. Zoals self-importance de basis vormt van racisme, zo vormt humbleness de voorwaarde voor ecologisch menszijn. Mahatma Ghandhi vormt een prachtig voorbeeld van de onverzettelijkheid, de kracht die met humbleness gepaard gaat.

Persoonlijk meesterschap

Als ik nu mijn ideeen over persoonlijk meesterschap tot hun essentie terugbreng, dan zien we een proces van het loslaten, afleggen van onze ego-identiteiten. We komen in contact met onze kern, die humble is. Vanuit die state kunnen we bergen verzetten, kunnen we onze grootsheid leven in evenwicht met, ten dienste van al het levende.

Nog een keer de slag naar NLP Een van de vooronderstellingen van NLP luidt: De betekenis van de communicatie is de reactie die je oproept. Als professioneel communicator neem ik zelf de verantwoordelijkheid voor de effecten van mijn communicatie. ik wil dat simpelweg uitvergroten: Het leven dat ik leid, mijn omstandigheden en wie ik daarin ben, zijn de reactie die ik zelf heb opgeroepen door mijn eigen denken. En ik neem zelf de verantwoordelijkheid voor de effecten van mijn wereldmodel.

En er bestaat geen mislukking alleen feedback.

© Guus Hustinx, toespraak 9e NLP-congres

1

Over de auteur:

Psycholoog, NLP-trainer, Trainer provocatief coachen, schrijver (11 boeken), directeur IEP --- Geeft NLP- en provocatieve workshops en -opleidingen. --- Stond vijf jaar achtereen in de top-500 professionals van ‘Quote’. --- Ontwikkelde MindSonar.
  Artikelen die hiermee samenhangen

Comments

  1. Frank van der Loo  juni 20, 2012

    Ha Frank,

    een mooi stukje over persoonlijk meesterschap. Vooral het citaat bij helden, de moed om jezelf te durven zijn, sprak me in het kader van ons gesprek van vanmorgen erg aan en ik hoop dat dat ook geldt voor jou.
    Warme groet Maaike

    antwoorden

Voeg een Commentaar