Samenwerken 3.0, een noodzaak!

Geplaatst door:

In tijden van crisis komt samenwerking onder druk te staan, terwijl het juist dan van het grootste belang is om ‘samen te dragen’. Alleen in hechte samenwerking kom je voorbij bloedeloze compromissen tot synergie en vernieuwing. En dat is wat nodig is om uit een crisis te komen. Hoe ziet zo’n manier van samenwerken er uit?

Het kabinet is net gevallen in deze periode van een ongekende economische crisis. Samenwerken in de politiek is de afgelopen jaren verworden tot de krapst mogelijk meerderheid die de rest een ongewenst, en in hun ogen oneerlijk, beleid door de strot duwt. Weerstand en verontwaardiging zijn het gevolg. Binnen de gedoogcoalitie bestond samenwerken uit handje klap en uitruil van niet samenhangende onderwerpen, zonder toekomstvisie, zonder een breed maatschappelijk draagvlak voor moeilijke beslissingen. Bloedeloze compromissen en symboolpolitiek, die geleid hebben tot ‘loose-loose’ voor alle partijen en uiteindelijk voor heel Nederland. Zo werkt de democratie nu eenmaal, zul je zeggen. Ja kennelijk, maar leidt het ook tot een beter Nederland? Want dit kan anders zodra de politieke wil er is.

In veel organisaties is het beeld in grote lijnen hetzelfde, gelukkig vaak minder extreem. Teams, bevolkt door individuen die vooral staan voor hun eigen zaak en zich weinig gelegen laten liggen aan de ander en het grote geheel. ‘Ieder voor zich’, is de dynamiek van dergelijke teams. Dat gaat normaliter zijn gangetje en dat is vervolgens tot norm verheven. Totdat er een crisis ontstaat en er, meestal ad hoc, ingegrepen moet worden. Hanteren we de kaasschaaf of krijgt een ander de klappen? Al snel staan teamleden en hele teams tegenover elkaar, de eens zo vriendelijk kabbelende ‘ieder voor zich’ ontaardt in een strijd om de macht. Oplossingen die in een dergelijke sfeer ontstaan hebben of het karakter van de macht (win-loose), of van het compromis (loose-loose). Dit soort oplossingen hebben zelden de kracht om de crisis te bezweren. Deze maniervan adhoc ingrijpen vertrekt vanuit een beperkt perspectief, ‘klein denken’ (Hustinx 2008), denken vanuit de eigen positie, het eigen belang.

Wat ontbreekt is het grotere perspectief: welke ontwikkelingen spelen er in de wereldmarkt, de economie, wat betekent dat voor onze business, hoe ziet de wereld er over tien jaar uit, welke scenario’s zijn er mogelijk? Zodra er een gedragen toekomstperspectief is, kan dat vertaald worden naar de interne organisatie: hoe gaan we herstructureren, hoe gaan we onze cultuur, ons denken veranderen, wat betekent dat nu voor ons en voor ieder van ons persoonlijk? Dat heet ‘groot denken’. In termen van logische niveaus vooral eerst het hoogste niveau herdefiniëren, de maatschappelijke betekenis van de organisatie plaatsen op een tijdlijn naar de toekomst. De vierde waarnemingspositie, de systeempositie, is onontbeerlijk voor een dergelijk perspectief.

Datzelfde groot denken is bovendien hard nodig om de bijzondere opgave waar we de komende decennia voor staan het hoofd te bieden. Onze economie omvormen naar een duurzame, maatschappelijk verantwoorde economie. In een groeiend aantal organisaties begint dat besef door te dringen. ‘Groot denken’ ontstaat niet in de ‘ieder voor zich’, daar is een andere dynamiek en manier van samenwerken voor nodig.

Samenwerken 3.0 is een proces met een constant streven naar synergie. Werken vanuit een breed gedragen, aantrekkelijke toekomstvisie, waar mensen zich graag aan willen verbinden. Onderlinge verschillen worden juist gekoesterd en benut, want diversiteit is nodig. Openstaan voor de mening van anderen, elkaar uitdagen, totdat het nieuwe inzicht, de nieuwe oplossing, als het ware ‘tevoorschijn komt’. Ieder heeft zijn eigen inbreng, er is groot onderling vertrouwen. We kennen elkaars sterke en zwakke kanten, weten wat we aan elkaar hebben. We zijn bereid voor elkaar te werken, elkaar te dragen. We houden elkaar scherp. Gevraagde en ongevraagde feedback, elkaar aanspreken en liefdevol confronteren zijn vanzelfsprekend. Een compromis is niet goed genoeg, want dan leveren we op de inhoud in, we zoeken actief de win-win. Het kan er stevig aan toe gaan, want we sparen elkaar niet. De energie spat er van af, het stroomt en bruist. We worden gezien, gehoord, we benutten onze cirkel van invloed en breiden die en passant uit.  Tegenstellingen worden actief opgezocht en vervolgens getransformeerd. Zo leiden ze tot nieuw elan. Het team werkt actief aan haar ontwikkeling, want die is nooit af. De omgeving verandert continu, dus daarop anticiperen wij als team. Zo niet, dan behalen we andere resultaten dan voorheen. We zijn standvastig in onze visie en doelen, flexibel in de manier waarop en hecht als team.

Ik zie de 3.0 teams zelden bij al die Intensieve Menshouderijen (Jaap Peters, 2005), die molochen in zowel de publieke als de private sector, waar geld de belangrijkste drijfveer geworden is, waar alle creativiteit in protocollen is verdronken en de medewerkers tot pionnen zijn verklaard (flexibilisering heet dat). Ik zie deze teams daar niet in de top, laat staan aan de basis. Daar zijn ze zelfs ongewenst, omdat teams 3.0 te veel vanuit hun eigen passie en drive werken.

Een utopie dus, 3.0 teams? Ze zijn dun gezaaid, maar ze bestaan. Ze komen vooral voor bij de kleinere organisaties, de pionierorganisaties, daar waar maatschappelijke innovatie plaatsvindt. Ook in publieke organisaties kom ik deze bevlogen teams tegen, waar ze in moeilijke tijden streven naar innovatieve manieren om hun doelstellingen toch waar te maken.

Ik word blij, vrolijk, optimistisch van deze teams. Ik krijg energie als ik mag helpen om ze op te bouwen. Samenwerken 3.0 heeft dè toekomst.

 

 

Boeken bij deze column:

Hustinx, Laarakkers: Ecologisch veranderen van organisaties, Speelveld der Verandering. 2008

Peters, Pouw: Intensieve Menshouderij. 2005

2

Over de auteur:

Ingenieur, NLP-trainer, managementcoach en -trainer. Guus heeft ervaring als projectmanager en in directiefuncties. Hij maakte in 1994 de overstap naar begeleiding en training. Hij is partner in Intens, een bureau dat zich richt op de effectiviteit van teams en organisaties, zowel in de private als de publieke sector. Hij heeft zich gespecialiseerd in het toepassen van NLP bij teambuilding en verandertrajecten. Hij ontwikkelde ‘het Speelveld der verandering’, een systemisch model om de dynamiek in organisaties op te sporen en te veranderen. Samen met Anneke Durlinger schreef hij het boek: ‘Voorbij je eigen wijze, effectief communiceren met metaprogramma’s in professionele relaties’. Samen met Mieke Laarakkers schreef hij ‘Speelveld der verandering, de onzichtbare organisatiedynamiek als hefboom’. Voor het IEP geeft hij workshops over metaprogramma’s, is gasttrainer bij de practitionersopleidingen, verzorgt introductietrainingen NLP en geeft samen met Mieke Laarakkers de workshop ‘Ecologisch veranderen van organisaties’.
  Artikelen die hiermee samenhangen

Comments

  1. DhianSioe Lie  juni 28, 2012

    Mooi artikel Guus. Bevlogen teams en organisaties: voor wie er voor kiest, of beter nog het lef heeft om daar zijn businessmodel op te enten. Rijker organiseren is dit vanuit stip op de horizon, gedeelde waarden, met passie; kortom samen-werken op basis van verbinding, vertrouwen, bezieling en aandacht doen! Vooral in dit laatste punt ligt een sleutel, die onvermoede energie bij mensen doet losmaken. Met een team-practionars zijn we deze invalshoek hanteerbaar aan ’t maken. Kortom idd. samenwerken 3.0 en rijker organiseren hebben de toekomst!
    DhianSioe

    antwoorden
  2. Henriet van der Molen  februari 1, 2015

    Team 3.0 is zeker geen utopie! Ik ben al een aantal jaren betrokken bij zo’n team. Inderdaad vanuit de pioniersfase en in een maatschappelijke branche. Dit laatste brengt wel met zich mee dat het ‘aanspreken’ en ‘liefdevol confronteren’ nog wel eens te weinig gebeurt. Een grote kracht is dat er regelmatig dingen ‘zomaar’ op hun plek vallen. Het is al vaak voorgekomen dat mensen of organisaties toevallig op het juiste moment in beeld komen. De kracht van focus…

    antwoorden

Voeg een Commentaar