Casus Janneke Swank: Ik wil een man…..

Geplaatst door:

Jaren geleden was er op de radio een interview met een psychiater van Altrecht. Altrecht is een GGZ-instelling in Utrecht en Zeist. Deze psychiater vertelde dat ze in haar begintijd kennis maakte met alle patiënten op haar afdeling. Eén jonge vrouw was vanaf haar veertiende jaar regelmatig opgenomen geweest. Wat ze allemaal al gedaan en geleerd had, wilde de psychiater weten. Groepstherapie, creatieve therapie, individuele gesprekken, sociotherapie, allerlei huishoudelijke diensten en ook nog trainingen op het gebied van assertiviteit. De psychiater vroeg zich meteen af wat ze deze vrouw, die nu 21 was, nog zou kunnen bieden. En toen….vroeg ze het. ‘Wat zou je graag willen?’ De jonge vrouw keek stomverbaasd en zei toen: ‘Dokter, u bent de eerste die vraagt wat ik zou willen. Altijd is er voor mij beslist. Ja, en ik weet wat ik het liefste wil: een man.’
De psychiater zat even na te denken en besloot er toen gewoon voor te gaan. Ze zochten via een relatiebureau naar een geschikte partner en…. die werd gevonden. Ze leefden nog lang en gelukkig? Dat weet ik niet.

Wel weet ik nog hoe dit verhaal me destijds ontroerde door die ene vraag: wat wilt u. En ik moest er aan terugdenken toen Sjanie bij me zat.
‘Ik heb bindingsangst, zei ze’. Oei, wat een zware diagnose meteen. Ik verdacht haar er niet van de DSM-5 te hebben bestudeerd, dus ik vroeg hoe ze dat wist. ‘Omdat ik me niet durf te binden aan een man. Ik ben al 30 geweest, heb een paar vriendjes gehad en zodra het een beetje serieus werd, maakte ik het uit.’ ‘Want?’ ‘Bang word ik dan.’
‘Je bent bang voor?’
‘Om in de steek gelaten te worden.’
‘Mag ik je eens een rare vraag stellen?’ Ja, dat mocht. ‘Wat is er zo erg aan in de steek gelaten worden?’
‘Dan ben ik nergens meer, dat overleef ik niet.’
‘Dat is nogal wat, dat je dat zo voelt?’
‘Ja.’ Tranen.
‘En waar baseer je dat op, dat je het niet overleeft als je in de steek gelaten wordt?’
‘Weet ik niet, dat voel ik zo.’
‘Is het wel eens gebeurd?’
‘Nee, zover laat ik het niet komen.’ Haar blik ging naar haar handen die een beetje rusteloos heen en weer bewogen over haar bovenbenen.
‘Dus,’ zei ik samenvattend, ‘je hebt bindingsangst zodat je een relatie verbreekt zodra het serieus begint te worden.’
‘Ja, en dat ben ik zat, zo wil ik niet blijven, ik word ouder en ik wil gewoon een relatie, iedereen kan dat, dus waarom ik niet.’
Ja, dat was voor mij ook nog een vraag.
‘Vertel me eens, hoe zou je weten dat je zo’n relatie hebt, net als iedereen?’ Ze grinnikte een beetje en zei, ‘nou, dan woon ik samen met een man.’
‘Ja, natuurlijk, en wat voel je dan?’
‘Geen angst meer.’
‘Nee, geen angst meer, maar wat dan wel?’
‘Liefde.’
‘Liefde ja, wat is dat voor een gevoel voor jou?’
‘Zoals, tja, zoals ik die voel voor mijn hond.’
Ze vertelt dat ze al jaren een Golden Retriever heeft en met een twinkeling in haar ogen benadrukt ze hoeveel ze van dat dier houdt.
‘Dat gevoel dus, en wat denk je dan?’
‘Nou, niet meer die angstgedachten, zo van ja, ja, nu lijkt het leuk, maar zo blijft het niet.’
‘Die gedachte heb je dan niet meer, dus welke dan wel?’
‘Nou ja, dat hij me niet in de steek laat.’
‘Nee, want daar ben je juist bang voor, dus….wat kun je dan beter denken?’
‘Dat hij bij me blijft?’
Een duidelijk vraagteken. De overtuiging zat er diep in. Maar het is ook naïef om te denken dat iemand altijd bij je blijft. We geloven niet meer in sprookjes. Hier gingen we nog even op door, want er was een nieuwe overtuiging nodig, maar die moest wel geloofwaardig zijn.
Ik vroeg haar hoe andere mensen er volgens haar aan toe waren als ze in de steek gelaten werden. ‘Die vallen niet om.’ Of dat voor haar ook zou kunnen gelden?  ‘Zou kunnen.’ Of ze dat zou willen geloven, dat ze niet zou omvallen?’
‘Ja, dat zou ik willen geloven, als dat eens kon.’
‘En wat zou nog beter zijn om te geloven dan niet omvallen?’
‘Gewoon overeind blijven, toch?’
‘Ja, en als je dat zou geloven, dat je gewoon overeind blijft als je in de steek gelaten wordt en je zou liefde voelen als je samen leeft met een man, wat kan er dan nog mis gaan?’
‘Als hij me in de steek zou laten en ik zou niet omvallen? Nee, dan, nee, dan gaat er niks meer mis.’

Het was een hele onderneming geweest om zover te komen en ik had zin in een simpel experimentje. ‘Je houdt van je hond hè?’ Stralende glimlach, knikken en volmondig: ‘Nou en of.’ ‘Als je denkt aan je hond, waar zie je die dan?’ ‘Thuis, in zijn mand.’ Ik ging te snel. Ik liet haar daarom eerst denken aan alle mensen van de wereld, daarna alleen aan de mensen die ze kende en toen weer: ‘Waar zie je je hond?’ Die was heel dichtbij, kop op haar schoot en hij keek haar aan. ‘Wat voel je nu?’ ‘Liefde,’ zei ze zacht. Zo liet ik haar een beetje wennen aan het ‘Sociale panorama’,  (ontwikkeld door Lucas Derks)  om uiteindelijk haar ‘Familiepanorama’ te onderzoeken en er hulpbronnen in aan te brengen.
(Zie hiervoor de site van Lucas Derks: www.sociaalpanorama.nl)
Hieruit kwam naar voren dat haar moeder op grote afstand van haar stond. Hulpbronnen voor moeder, voor oma, en zelfs voor overgrootmoeder mochten niet baten. Ze bleef hardnekkig zeggen: ‘Moeder mag niet dichterbij komen.’ En de tissues werden veelvuldig gebruikt. Hier moest een heel positieve en onmisbare intentie achter zitten en dat bleek overduidelijk zo te zijn. Moeder had na de bevalling van Sjanie een postnatale depressie gekregen, waardoor ze Sjanie te weinig aandacht had kunnen geven. Moeder werd al snel weer zwanger en toen Sjanie bijna twee jaar oud was kwam haar zusje op de wereld en alsof moeder iets in te halen had, kreeg het zusje nu een overgrote hoeveelheid liefde en aandacht. Hoe ze dit allemaal wist? Van oma, die af en toe eens bijgesprongen was in het gezinnetje. Toen Sjanie zeven was is moeder een tijdje opgenomen geweest in een psychiatrisch ziekenhuis. Al met al heeft Sjanie zich goed beschermd tegen het gevoel van afwijzing. Hiermee vielen alle puzzelstukjes op hun plaats.
Dit inzicht maakte de weg vrij naar het veranderingswerk. Ze begreep dat we terug moesten naar haar verleden, naar het moment waarop ze ging geloven dat ze zou omvallen als ze in de steek werd gelaten. Dat dit destijds voor haar als peuter de waarheid was, maar dat het voor haar nu, als volwassene, niet meer gold.
Daarom liet ik haar eerst zoeken naar ‘bewijzen van het tegendeel,’ bewijzen van de nieuwe overtuiging: ‘Als ik in de steek gelaten wordt, blijf ik overeind.’ Die vond ze, al was het alleen al het feit dat ze een zelfstandig bestaan leidde, een eigen huis en een goede baan had, genoot van een vriendenkring en andere sociale contacten, en dit ondanks het feit dat ze als kleine baby in de steek gelaten was. En op haar veertiende had ze een vriendje, die haar ‘inruilde’ voor een klasgenoot en toen was ze ook ‘overeind’ gebleven.
Of ze nu zover was om die oude overtuiging in te ruilen voor een nieuwe? Een volmondig ‘ja.’
De eerste gedachte die bij me opkwam was: een reïmprint. En meteen daarna: maar, dan komt moeder weer in beeld en krijgen we misschien hetzelfde patroon als bij het familiepanorama.
Lucas Derks heeft ook een mooie manier ontwikkeld (onderdeel van de opleiding tot sociaal panorama consulent), namelijk teruggaan naar het moment voordat de cliënt de overtuiging is gaan geloven en hem of haar dan leren om zowel de positieve intentie van de belemmerende overtuiging te behouden als de nieuwe overtuiging.
Maar….wat was voor Sjanie het moment waarop ze ging geloven dat ze afgewezen zou worden als ze een relatie had? Ze moest dat gevoel al sinds haar geboorte hebben ervaren. Gelukkig heeft Lucas ook hiervoor een methode: terug naar de zaad- en eicel.

Dit proces behoeft wat voorbereiding, wat uitleg, om het niet als al te vreemd te laten ervaren. Ik vertel dan meestal over de vogels die via hun DNA nu zover zijn dat ze zich in steden huisvesten. Dat de kauwen rustig midden op straat blijven zitten omdat ze ‘weten’ dat automobilisten toch wel afremmen. Dit was voor de voorouders van deze vogels ondenkbaar geweest. Na een aantal keren ‘ja, ja’, kunnen we beginnen.

Het proces heet: ‘Woord vooraf.’

Als het doel bepaald is en voldoet aan de vormvoorwaarden, de belemmerende overtuiging is gevonden, de positieve intentie hiervan achterhaald, kan het proces starten.

1. De cliënt rustig en ontspannen laten worden.
2. De cliënt gaat dan de zaad- en eicel visualiseren.
3. Cl. gaat zoeken naar een manier om de ei- en zaadcel te leren om de positieve intentie te behouden en de nieuwe overtuiging aan te nemen.
4. Cl. gaat dit de ei- en zaadcel inprenten. Nagaan of ei- en zaadcel dit geloven en willen aannemen.
5. De conceptie laten gebeuren en cl laten associëren in de eerste cel.
6. Cl luistert nog eens naar de les en gaat na of hij/zij dit voor 100% gelooft en accepteert.
(Zo niet, nagaan wat er verbeterd moet worden aan de boodschap).
7. Cl groeit op tot het heden.
8. Test: de oude overtuiging laten uitspreken en nagaan hoe de reactie is.  Provoceren dat de oude overtuiging toch echt de waarheid is en nagaan of cl hiertegen protesteert.
9. Nagaan of er nog bezwaren zijn om dit zo te houden.
10. Afstemmen op de toekomst.

We hadden hier drie kwartier over gedaan en Sjanie zei: ‘Jammer dat ik zo lang heb gelopen met dat oude gevoel.’
Ze zou na een maand nog eens terug komen. Dat werd door omstandigheden wat langer en toen ik haar zag, ging ik toch in wonderen geloven. Stralend vertelde ze dat ze een vroegere relatie was tegen gekomen en dat het heel goed voelde en dat ze nu uitgingen en nog meer….

Ik kon het niet laten om te zeggen: ‘Wat heerlijk voor je, ik hoop alleen dat hij je niet in de steek laat.’ Haar reactie verraste me. Ze begon hard te lachen.
Toen zei ze: ‘Tja, nou, dat kan gebeuren en ik weet heus wel dat ik genoeg power heb om dat te overleven.’
‘En als jij hem in de steek laat, overleeft hij het dan?’
‘Geen idee, maar dan stuur ik hem wel naar jou.’ Ha ha.

Janneke Swank
swank@wxs.nl

0

Over de auteur:

Posting is geen auteur. Dit is iemand van het IEP secretariaat die een artikel in de bibliotheek heeft geplaatst. De auteur is degene die bij het artikel staat aangegegeven. Wilt u ook een artikel in de IEP bibliotheek plaatsen? Stuur dan een mailtje naar mail@iepdoc.nl.
  Artikelen die hiermee samenhangen

Voeg een Commentaar