Modelleringsverslag Brigitta Bunda: Stress kip of coole ninja?

Geplaatst door:

Modelleringsopdracht: Rustig blijven in stressvolle situaties

  1. Waarom heb ik dit doelvermogen gemodelleerd?

Het heeft even geduurd voordat ik precies wist én voelde welke van al die interessante doelvermogens nu voor mij het vermogen was dat ik graag wilde modelleren voor de masteropleiding. Ik heb gewacht totdat ik ook in mijn lijf voelde dat dit het doelvermogen was, dat ik voor deze opleiding zou gaan modelleren. Het is het doelvermogen “rustig blijven in stressvolle situaties” geworden.

In onze relatie vullen mijn man en ik elkaar aan. Hij is meestal rustig en ik expressief en misschien ook wel een beetje explosief. Dat werkt op zich prima. Maar er zijn momenten dat ik echt wel graag iets van die rust zou willen hebben. Zoals bijvoorbeeld die avond dat mijn buurman een hartaanval kreeg, ik in toch wel enige paniek heen en weer rende en het uiteindelijk mijn man was die écht in actie kwam. Of die keer op de berg waar we met een camper reden. De weg die steeds smaller en steiler werd en de afgrond ernaast steeds dieper. Hij rijdt rustig en maakt zich geen zorgen en op het moment dat hij zegt: “ik weet niet zeker of de camper deze helling nog wel redt”, hij rustig achteruit naar beneden rijdt, ik écht met stoom in mijn oren sta te stampen dat ik uit de camper wil…
En als ik wat verder terug ga in het verleden dan herinner ik me ook nog die keer dat mijn dochter buisjes in haar oren zou krijgen en dat we afgesproken hadden dat het voor mijn dochter veel beter zou zijn als hij alleen mee zou gaan naar het ziekenhuis. Ik zou alleen maar de spanning op haar overdragen.

Hoe kan dat? Hoe blijft hij nou zo rustig? De situatie is voor hem hetzelfde als voor mij? Toch?

  1. Voor wie is deze techniek interessant?

Deze techniek is interessant voor alle mensen die de wens hebben om in stressvolle situaties rustig te blijven en tot de juiste actie over kunnen gaan. Voor mensen die (net als ik) allerlei doemscenario’s bedenken, tien dingen tegelijk willen doen en het overzicht kwijtraken zodra de spanning toeneemt. Met als resultaat dat je achteraf ontevreden terugblikt op je eigen handelen.

Daarnaast zullen ook mensen baat hebben bij deze techniek die meer in het hier en nu willen blijven en in alle rust overzicht en focus willen houden op hetgeen ze aan het doen zijn. In mijn werk begeleid en adviseer ik Ondernemingsraden. Ook OR leden kunnen baat hebben bij deze techniek of onderdelen ervan. Bijvoorbeeld in situaties waarin zij het woord moeten nemen in een belangrijke overlegvergadering met een directeur, of voor een achterbanbijeenkomst.

  1. Aanpak

Zoals reeds aangegeven zie ik mijn man als de “expert” hierin.  Hij geeft zelf aan dat hij geleerd heeft om met stressvolle situaties te dealen. Op jonge leeftijd heeft hij zijn vader verloren en zijn oudere zus. Hij heeft als leidinggevende meer dan 100 personen toegesproken, meerdere moeilijke gesprekken moeten voeren en uiteindelijk ook zelf met ontslag moeten dealen.  Daarnaast beoefent en doceert hij al meer dan 30 jaar Pencak Silat, een Indonesische verdedigingssport. Vanuit deze sport zijn veel parallellen te trekken met dagelijkse stressvolle situaties.

Ook heb ik in ieder geval al twee situaties (1, 2) waarbij ik best in grote stress ben geraakt en waarbij mijn man rustig bleef en een situatie (3) waar het ook kenmerkend was dat ik vol spanning zat en hij niet.

  1. Hartaanval buurman 2010
  2. Camperritje Priest Leap Ierland 2014
  3. Bij ziekenhuis opname Lisa (buisjes plaatsen in de oren)

Na een uitgebreide modelleringsessie en diverse malen verder uitvragen op specifieke onderdelen heb ik in grote lijnen het stappenplan uitgewerkt. Daarna heb ik een andere expert gemodelleerd die bij haar collega’s en omgeving bekend staat als zeer stressbestendig. Dit leverde interessante overeenkomsten en ook een paar verschillen op. Het maakte mijn inziens de kern van de techniek nog duidelijker.

  1. Doel van deze techniek?

Met behulp van deze techniek kunnen mensen leren stressbestendiger te zijn in moeilijke situaties. In die situaties helpt het als je rustig kunt blijven, overzicht hebt en kunt vertrouwen op je gevoel.  Uiteindelijk kun je dan ook met een tevreden gevoel terugkijken, omdat je er uit hebt gehaald wat er in je zat.

  1. Wanneer past iemand deze techniek succesvol toe?

Wanneer ik zie dat iemand in een stressvolle situatie rustig blijft, in het hier en nu blijft, en overzicht houdt. Achteraf kijkt deze persoon terug op de situatie, kan benoemen waar het beter kon, maar in grote lijnen is de persoon tevreden over zijn eigen handelen.

  1. Overzicht van de techniek.

De stappen

  1. Je accepteert de situatie zoals deze is.
  2. Breng je aandacht naar het HIER en NU en naar je zintuigen.
  3. Breng de focus naar de situatie die je aandacht vraagt. 80-70% van je aandacht gaat naar deze situatie en de resterende 20-30% ligt bij de omgeving.
  4. Zoek verbinding met de situatie om alle feiten met al je zintuigen te verzamelen, bij voorkeur door zelf te doen/voelen/ervaren.
  5. Overzie de feiten en laat deze binnenkomen.
  6. Je intuïtie/ je lichaam bepaalt de eerstvolgende stap.

Metaprogramma’s:

Heden: belangrijk zijn de feiten in het hier en nu. Totaal geen gedachten over de toekomst. Het enige moment dat het verleden aan de orde komt is bij het afwegen van de informatie die binnenkomt op basis van je ervaring en opgedane kennis.
Kinesthetisch: alles gaat op het gevoel. Dat voorwaarde is voor het lichaam om als eerste te kunnen reageren
Proactief: het lichaam leidt en handelt.
Interne referentie: ik weet wat ik belangrijk vind
Voldoet wel: Kijkt vanuit een positieve blik naar de dingen die gebeuren en welke mogelijkheden dat biedt.
Naar toe: Gaat gefocust op de stressvolle situatie af
Controle binnen zelf: heeft een realistisch beeld over de zaken die hij kan beïnvloeden en welke niet. Maar ook welke regie hij uit handen geeft en welke niet.

Overtuigingen:

  • Je kunt de wereld/omstandigheden niet veranderen, wel hoe je er mee omgaat.
  • Je gelooft in jezelf. Dat je lichaam onbewust alle kennis en ervaringen heeft opgeslagen en dat deze er op het moment dat het er toe doet uitkomt.
  • Je gelooft ook dat twijfel/nadenken bij handelen funest is: niet nadenken! Vertrouw je lichaam!
  • Je hebt geen controle/grip op het resultaat. Er is geen zekerheid over de afloop. Als je je inbeeld hoe een klap voelt, doet deze al zeer. Maar als je de mogelijkheden ziet van de arm die omhoog gaat dan ontstaan er kansen!

Criteria:

  • Berusting en acceptatie over de feiten
  • Regie hebben
  • Lichaam geeft het antwoord
  • Maak gebruik van de principes van water of lucht (toelichting hieronder)

Maak gebruik van water en lucht principes:
Water: je beweegt mee als water met een object, je past je aan de snelheid en de beweging aan. Je matcht en daarna neem je het sturen over door de beweging bijvoorbeeld een andere kant op te sturen. In NLP termen is dit het afstemmen-leiden! Het kost alleen maar energie om tegen de stroom in te zwemmen!
Lucht: je laat het langs je heen gaan, het raakt je niet, bewegingen en energie verdwijnen in de lucht. Op zij stappen, laten passeren. Bijvoorbeeld emoties die bepaalde uitspraken bij je oproepen of gedachten over wat mensen zouden kunnen denken of situaties die zouden kunnen ontstaan. Het zijn allemaal geen feiten en ze zijn nu niet belangrijk, je laat ze passeren als lucht, het raakt je nu even niet, want het is niet belangrijk voor dit moment.

Ter aanvulling:
Sommige stressvolle situaties kun je wel zien aankomen. Mijn expert bereidt de situatie dan ook goed voor. Denk aan kennis tot je nemen of zaken waar je bijvoorbeeld qua setting al invloed op kunt hebben. (Waar ga ik zitten, geef ik iemand als eerste het woord etc.)

Als de stressvolle situatie eenmaal weer rustig is, dan is het goed om nog even na te kauwen, praten wat er beter had gekund. Het advies van beide experts is om dat wat beter had gekund te onthouden en dat wat goed ging. Je onthoudt dus niet wat fout ging, maar hoe het beter had gekund.

  1. Instructie “rustig blijven in stressvolle situaties”

 Stap 1. Je accepteert de situatie zoals deze is.
Je voelt wat je voelt, je ziet wat je ziet, je hoort wat je hoort en je constateert/checkt bij jezelf wat dit met je doet.

Zintuigelijk specifiek voorbeeld:
Vanuit het secretariaat heb ik een verzoek gekregen om bij de directeur te komen. Ik sta voor de deur. Ik ervaar aan mijn eigen lichaam (spanning in mijn buik, krop in mijn keel) dat er een stressvolle situatie ontstaat. Ik accepteer dat ik het spannend vind.

Stap 2. Breng je aandacht naar het HIER en NU en naar je zintuigen.
Je brengt je zelf helemaal in het hier en nu door intens je lichaam te voelen. Je voeten staan geaard op de grond, in balans. Knieën licht gebogen. Merk maar hoe alle lichaamsdelen daadwerkelijk aanvoelen en het bloed door je lichaam stroomt. Je voelt wat je voelt, je hoort wat je hoort, je ziet wat je ziet en je neemt het zoals het is. Het gaat hier alleen om feiten. Merk maar hoe de aandacht voor je eigen lijf er voor zorgt dat je ademhaling rustig is en misschien nog rustiger wordt.

Zintuigelijk specifiek voorbeeld:
Ik breng mijzelf naar het HIER en NU en ik breng mijzelf in balans door met al mijn zintuigen feitelijk te voelen en mijn ademhaling te reguleren. Ik sta met mijn voeten stevig op de grond, knieën licht gebogen. Ik merk hoe mijn voeten aanvoelen, dan mijn knieën, mijn bovenbenen, buik, borst, armen, handen en hoofd. Ik ga met mijn gedachten naar mijn ademhaling. Eerst hou ik mijn adem een paar seconden in, (hoog) volle longen. Als ik uitadem leg ik mijn handen op mijn buik en breng ik mijn aandacht daar naar toe. Ik ben nu rustig en aanwezig in het hier en nu. Mijn zintuigen staan op scherp. Mijn handen zijn nu in elkaar gevouwen voor mijn buik. Mijn gedachten zijn leeg met uitzondering van de feitelijke registraties waar ik geen conclusies uit trek. Ik doe de deur open en ga naar binnen.

Stap 3. Breng de focus naar de situatie die je aandacht vraagt. 80-70% van je aandacht gaat naar deze situatie en de resterende 20-30% ligt bij de omgeving.
Je focus breng je naar de situatie die je aandacht vraagt. Je ziet alles heel helder en je voelt ook een helderheid in je hoofd. Hier kan het helpen om met je handen een beweging te maken waarbij je als het ware eventuele wolken weg beweegt.  Zorg ook dat de situatie zich in je gezichtsveld bevindt. Focus voor 80-70% op de situatie en leg 20% van je aandacht bij de omgeving. Eventueel helpt het om hier een gebaar met je handen te maken van je slapen naar voren.
Terwijl je rustig ademhaalt, aanwezig bent in het hier en nu, en de focus hebt gebracht naar de situatie die je aandacht vraagt, geloof je in jezelf, vertrouw je op alles wat je hebt geleerd en waartoe je onbewust in staat bent.

Zintuigelijk specifiek voorbeeld
In gedachten maak ik een gebaar waarmee ik de wolken in mijn hoofd weg beweeg. Daarna maak ik, eveneens in gedachten, met mijn handen het gebaar van mijn slapen naar de situatie voor mij. Ik ben nieuwsgierig naar de persoon die het gesprek met mij wil. Dit doe ik vanuit het HEDEN, met al mijn zintuigen op scherp, mijn ademhaling rustig in mijn buik. Mijn hoofd is helder en gefocust. Ik geloof dat ik er toe doe en heb vertrouwen in waar ik onbewust toe in staat ben. Ik vertrouw op de kennis, ervaring en ook de kracht van mijn lichaam, dat als eerste antwoord zal geven. Ook geloof ik dat ik de omstandigheden niet kan veranderen, maar wel hoe ik er mee omga. En ik ga uit van de positieve intentie van de ander.

Stap 4. Zoek verbinding met de situatie om alle feiten met al je zintuigen te verzamelen, bij voorkeur door zelf te doen/voelen/ervaren.
Terwijl je ademhaling rustig is, je compleet aanwezig bent in het hier en nu, je een verhoogde staat van bewustzijn hebt en je aandacht bij de situatie hebt, accepteer je de situatie die je aantreft als een gegeven.
Je zoekt verbinding met de situatie door fysiek contact te maken met de mens (en) of met de relevante items zodat je kunt voelen welke informatie je dit geeft. Eventueel maak je gebruik van het innemen van de 2e waarnemingspositie om informatie op te halen.
Je gelooft in jezelf, je vertrouwt op alles wat je hebt geleerd en waartoe je in staat bent.
Je handen voelen, je ogen zien, en je oren horen. Je beweegt mee met wat je voelt alsof je water bent die meebeweegt met de stroming. En die dingen die niet tot de feiten horen die laat je langs je heen gaan alsof het lucht is.

Zintuigelijk specifiek voorbeeld:
Ik zoek verbinding door de directeur een hand te schudden en contact met de ogen te zoeken. Ik verzamel de feiten met al mijn zintuigen. Ik hoor dat ze zegt dat zij eigenlijk niet weet wat voor een toegevoegde waarde ik voor de Ondernemingsraad heb. Wat voor nut heeft dat nou? Een ambtelijk secretaris?  Ik zie hoe ze daarbij kijkt en ik vraag of ze haar vraag nader wilt toelichten. Wat is eigenlijk de vraag achter de vraag of de boodschap achter de vraag? Ik geloof dat ik geen invloed heb op wat de klant van mij vindt, maar wel op hoe ik met de klant omga en met de opmerking(-en). Ik geloof ook dat het rustig blijven mij helpt om verbinding te houden en daarmee de meeste feiten boven tafel brengt. De emotie die ik zou kunnen voelen bij de opmerking van de directeur, laat ik als lucht langs mij heen gaan. Deze is nu niet relevant.
Met dat ze haar vraag toelicht, merk ik dat de irritatie bij de klant afneemt. En vraag me af wat ik zou voelen en denken als ik in haar positie zat (2e waarnemingspositie). Ik vertrouw op mijn onbewuste, mijn opgedane kennis en ervaring en laat rustig alle feiten die ik kan waarnemen tot mij doordringen. Ik stel verduidelijkende vragen waardoor ik een nog beter gevoel krijg bij wat de ander bedoelt. Ik ga uit van de positieve intentie van de ander.

Stap 5. Overzie de feiten en laat deze binnenkomen.
Maak in werkelijkheid of in gedachten een stapje achteruit, om de zaken te overzien. Laat de informatie tot je komen. Ga bij jezelf na wat je voelt naar aanleiding van deze feiten.

Zintuigelijk specifiek voorbeeld
Ik ga achteruit zitten en hou mijn mond en laat haar praten. Afwisselend ga ik in 1e en 2e positie om de feiten te laten passeren en ik ga daarbij uit van de positieve intentie van mijn gesprekspartner. De feiten komen binnen en ik realiseer me dat ze vooral bang is dat ze zelf haar positie zal verliezen.

Stap 6. Je intuïtie/ je lichaam bepaalt de eerstvolgende stap.
Vanuit deze gewaarwording merk je dat je lichaam ook weet wat er moet gebeuren. Je vertrouwt op je kennis, vaardigheden en ervaring en het allerbelangrijkste: dat je onbewuste weet wat er op dit moment aan handelen nodig is.

Zintuigelijk specifiek voorbeeld:
Ik reageer door oppervlakkige antwoorden te geven en vervolgens te vragen of er iets is dat ik voor haar kan doen in de huidige situatie. Ze is verrast en begint enthousiast te praten.
Mijn handen voelen, mijn ogen zien, mijn oren horen en ik beweeg mee als een blad in de wind. Ik toon begrip en biedt haar aan bepaalde informatie in de OR te brengen. We schudden elkaar de hand en nemen met een glimlach afscheid.

 

  1. Commentaar

Bij het modelleren maakte ik me zorgen dat ik zo weinig oogbewegingen zag. En dus ook niet kon opvoeren in de techniek. De crux is echter dat er heel weinig oogbewegingen zijn. Hoogstens links naar beneden, je gevoel (K) en kijkend om je heen (Ve), luisterend om je heen (Ae). Er is ook geen specifieke volgorde tussen kijken, horen of voelen. “Alle zintuigen” is het allerbelangrijkste om in het nu te kunnen zijn.  En het gaat ook niet om allerlei herinneringen of toekomstscenario’s. Het gaat om het NU. Het effect is ook heerlijk! Heel rustig in je hoofd!!

Het interessante is, dat deze modelleeropdracht me nog zoveel meer heeft opgeleverd dan alleen maar de informatie hoe ik in stressvolle situaties rustig kan blijven. Het heeft me inzicht gegeven in hoe ik de spanning in mijn eigen lijf opbouw (door toekomstige beren op de weg te fantaseren), en hoe ik dat ook anders kan aanpakken! Het in het hier en nu blijven en daadwerkelijk te voelen is al een gewaarwording op zichzelf! Als ik dat kan, kan ik ook makkelijker genieten van een moment!

  1. Wat is de belangrijkste stap?

Voor mij was de belangrijkste stap al de eerste: Blijf bij de feiten, bij jezelf en in het hier en nu. De keren dat ik in de stress raakte waren de keren dat mijn fantasie met de situatie op hol sloeg. Bij de camperrit zag ik al een helikopter vliegen met onze camper die er onder hing. Als je dan gaat “voelen” dan voel je stress en geen rust. Dus volgens mij zit de crux in het heden en in de feiten. Geen conclusies trekken, gewoon ervaren zoals het is.

  1. Wat is de relatie tussen de stappen?

In alle stappen is het belangrijk dat je bij jezelf blijft, in het heden en blijft voelen. Het NLP principe “het lichaam geeft als eerste antwoord” wordt hier letterlijk toegepast!

  1. Welke hindernissen verwacht ik bij de doelgroep en hoe wil ik daar mee omgaan?

Probleem 1. Sommige mensen hebben moeite met de combinatie van de drie belangrijkste metaprogramma’s: interne referentie, heden, kinesthetisch.
Oplossing: oefenen door het oproepen van hulpbronnen. Ook om ze “aan te kunnen houden”. Overigens heb ik om die reden bij de instructie ook steeds toegevoegd “en terwijl je rustig ademhaalt…” want het helpt om in het hier en nu te blijven en bij jezelf als je je aandacht op je ademhaling richt, en het helpt om eventueel opnieuw rustig te worden door ook te letten op het rustiger ademhalen.

Probleem 2. Een andere hindernis die kan ontstaan bij de doelgroep is bij stap 2b: het geloof in jezelf. De instructie die ik daar heb neergezet kan voor sommigen misschien te weinig zijn om dat geloof, en het gevoel dat daarbij hoort sterk op te roepen. Als ook dat van de overtuiging dat je lichaam het antwoord geeft. Ik ga er van uit dat als iemand dit meerdere keren ervaren heeft dat dit werkt, dat hij het dan wel kan geloven. Maar voor de eerste keer werkt dat dus niet. De oplossing ligt mijn inziens in drie mogelijkheden:

  • Allereerst kun je de verwachtingen managen door al bij voorbaat aan te geven dat de instructie soms direct werkt, maar soms ook pas na een aantal keren “oefening baart kunst” zijn vruchten af zal werpen. (Milton)
  • En voor de mensen die zelf aangeven dat ze moeten werken aan hun zelfvertrouwen zou ik een oefening doen in de trant van de Circle of Excellence, die we eerst samen doen, waardoor de cliënt de hulpbron kan gebruiken tijdens deze instructie.
  • Ik zou ook nog een stap 7 kunnen toevoegen aan de instructie waarin je reflecteert op de handelingen: leert van wat beter kon en vooral ook registreert wat goed is gegaan. Zodat vooral de positieve ervaringen blijven hangen.

brigitta@bunda.nl

 

Verklaring afkortingen
De codes verwijzen naar de oogbewegingen van een rechtshandig persoon. Hieronder hoe je het voor je zelf kan doen.
Vh Visuele herinnering, de ogen naar links omhoog
Vc Visuele constructie, de ogen gaan naar rechts omhoog
K Kinestetisch, voelen, de ogen gaan naar rechts beneden
Ad Auditieve zelfspraak, de ogen gaan naar links beneden
Ah Auditieve herinnering, de ogen gaan naar links midden
Ac Auditieve constructie, de ogen gaan naar rechts midden

e = extern: verwijst naar iets wat gezien, gehoord, gevoeld wordt om je heen.
i = intern (of geen vermelding) verwijst naar iets dat gezien, gehoord, gevoeld wordt in gedachten.

VAKOG = de zintuigen: Visueel, Auditief, Kinestetisch, Oilfactoir = reuk, Gustatoir = smaak.

 

0

Over de auteur:

Posting is geen auteur. Dit is iemand van het IEP secretariaat die een artikel in de bibliotheek heeft geplaatst. De auteur is degene die bij het artikel staat aangegegeven. Wilt u ook een artikel in de IEP bibliotheek plaatsen? Stuur dan een mailtje naar mail@iepdoc.nl.
  Artikelen die hiermee samenhangen

Voeg een Commentaar