Menu 

Wie NLP kwakzalverij noemt, is een oplichter, een fossiel of een nitwit

Nog altijd kom je af en toe anti-NLP fanaten tegen die hardnekkig blijven beweren dat NLP kwakzalverij is. Mijn stelling is, dat zij in drie subgroepen onder te verdelen zijn:

a. Fossielen

b. Oplichters

c. Nitwits.

Peer-reviewed

Misschien vraag je je af: wat maakt het eigenlijk uit met welke van deze drie typen je te maken hebt? Volgens mij wel. Met een nitwit ga je anders om dan met een oplichter. Maar laten we bij het begin beginnen. Hoe weten wij eigenlijk zo zeker dat NLP geen kwakzalverij is? Kunnen we dat bewijzen? Ja, dat kunnen we tegenwoordig bewijzen. NLP heeft zich niet alleen bewezen in meer dan 30 jaar dagelijkse praktijk, maar ook in een serie wetenschappelijke artikelen. En dan heb ik het niet over tweedejaars-scripties, maar over artikelen in peer-reviewed wetenschappelijk tijdschriften. Onthoud dat woord: peer-reviewed. Dat betekent: meerdere wetenschappers die aan het tijdschrift zijn verbonden hebben het artikel bestudeerd en deugdelijk bevonden.

  1. Hollander en Malinovski onderzochten in 2016 het effect van slechts een enkele NLP-sessie op psychosociale klachten. Dit onderzoek laat zien dat NLP effectief is voor lichte psychosociale problemen, het gebied waar NLP het vaakst wordt ingezet. Zij publiceerden hierover een artikel in een peer reviewed wetenschappelijk tijdschrift.
    Referentie: The Effectiveness of NLP: Interrupted Time Series Analysis of Single Subject Data for One Session of NLP Coaching. Journal of Experiential Psychotherapy. Dec2016, Vol. 19, Issue 4, pp 41-58.
  2. Gray en Bourke publiceerden in 2015 een wetenschappelijk artikel waarin ze aantoonden dan een bepaalde NLP-techniek zeer effectief is voor het verminderen van symptomen van het posttraumatische stress.
    Referentie: Remediation of intrusive symptoms of PTSD in fewer than five sessions: a 30-person pre-pilot study of the RTM Protocol.
    In: Journal of Military, Veteran and Family Health, 1(2) 2015, pp 13-20.
  3. Stipancic onderzocht in 2009 het effect op langere termijn van NLP-begeleiding (gemiddeld 20 sessies van 60 minuten). Men keek naar klinische symptomen met een gestructureerd klinisch DSM-IV interview. De behandelde groep werd vergeleken met een wachtlijst controlegroep. In de therapiegroep werd een significante afname van klinische symptomen en een significante toename van kwaliteit van leven gevonden. Deze verbeteringen hielden stand bij een follow up meting 5 maanden later. De effecten zijn vergelijkbaar met die van gevestigde therapievormen zoals de cognitieve gedragstherapie.
    Referentie: Stipancic, M., Renner, W., Schütz, P., & Dond, R. (2009). Effects of Neuro-Linguistic Psychotherapy on Psychological Difficulties and Perceived Quality of Life. Counselling and Psychotherapy Research, 10, pp 39-49.
  4. Witt onderzocht in 2009 73 mensen met een berkenpollen allergie.  De experimentele groep ontving 8 sessies NLP-therapie. De experimentele groep gebruikte na deze behandeling significant minder medicatie en had minder last van de allergie in het volgende berkenpollen seizoen.
    Referentie: Witt, K. (2008). Neuro-Linguistic-Psychotherapy (NLPt) treatment can modulate the reaction in pollen allergic humans and their state of health. International Journal of Psychotherapy, 12, pp 50-60.

Een typologie: fossielen, oplichters en nitwits

Gezien deze vier onderzoeken – en er zijn er meer – is het duidelijk onzin, en in sommige gevallen waarschijnlijk zelfs gewoon laster, om NLP als kwakzalverij te betitelen. Dus waarom zou iemand dat dan toch doen? Daar zijn drie mogelijke oorzaken voor.

  1. Het fossiel
    Mogelijkheid 1: De betreffende anti-NLP fanaat is gewoon niet op de hoogte van het recente wetenschappelijk onderzoek. Hij of zij heeft decennia geleden een negatief verhaal over NLP gelezen en herhaalt dat nu op de automatische piloot, zonder er zelf ooit literatuuronderzoek naar te doen. Zo iemand is onwetenschappelijk bezig, want het eerste dat je als integer wetenschapper hoort te doen voor je iets beweert, is even naar de literatuur kijken. Zo iemand noem ik een fossiel. Hij of zij is versteend in een achterhaalde opinie en blijkbaar niet (meer) in staat om de recente wetenschappelijke bevindingen te achterhalen of te overzien.
  2. De oplichter
    Mogelijkheid 2: De betreffende anti-NLP fanaat is wel op de hoogte van het recente wetenschappelijk onderzoek, maar hij of zij heeft bewust besloten om het te negeren. Ik heb echt geen idee wat iemand daar toe zou kunnen motiveren. Ik vermoed dat hij of zij  psychisch verslaafdis geraakt aan het ‘bashen’ van zaken, om zichzelf op die manier belangrijk te maken. Maar nogmaals: ik heb geen idee wat zo iemand motiveert. Wat ik wel weet, is dat zo iemand wetenschappelijk gezien een oplichter is.
  3. De Nitwit
    Mogelijkheid 3: De betreffende anti-NLP fanaat weet gewoon niet wat wetenschap is. Hij heeft zelf nooit wetenschappelijk onderzoek gedaan en hij weet weinig of niets van experimentele methoden  of wetenschapsfilosofie. Ik ontdekte de nitwit als type door een reactie op een eerdere versie van dit artikeltje. Iemand zei: “Je mag me dan een oplichter noemen, maar ik beweer nog steeds dat NLP kwakzalverij is. Ik heb de onderzoeken er weliswaar niet op nageslagen, maar…” Met verbijstering las ik deze zinsnede. Deze persoon had blijkbaar het idee dat onderzoeken slechts bijzaak zijn in de wetenschap. Je kunt ze lezen of niet, met je mening heeft het weinig te maken. Zo iemand noem ik een nitwit. Hij weet simpelweg niet wat wetenschap is.

Wat te doen, als je met ze in aanraking komt?
Een vriend van mij woont in Salt Lake City. Toen ik daar op bezoek was, viel het mij op dat je nergens graffiti ziet. Ik vroeg hem hoe ze dat in Salt Lake City voor elkaar kregen. “Heel eenvoudig”, zei hij. “Hier wordt natuurlijk ook wel eens graffiti gespoten, maar niet vaak. Want de gemeente eist dat de eigenaar van het pand de graffiti binnen twee weken verwijdert. Doordat vrijwel iedereen dat netjes doet, heeft het dus weinig zin meer om hier graffiti te spuiten, en komt het ook weinig voor.”

In deze analogie zijn wij NLP-ers de eigenaren van het pand. Mijn advies is dan ook: als er in de media of op het internet toch nog iemand beweert dat NLP ‘kwakzalverij’ of ‘lariekoek’ is, stuur hem dan eerst het bovengenoemde lijstje van onderzoeken toe. En eis duidelijk en concreet – of vraag het vriendelijk, al dat neer je stijl is – dat hij zijn aantijging herroept.

Als hij daar überhaupt op reageert,  komt hij waarschijnlijk met een of meer van deze drie tegenargumenten:

a. De onderzoeken ‘deugen niet’.

b. De onderzoeken zijn door ‘gelovigen’ gedaan en tellen daarom niet mee.

c. Het aantal onderzoeken is te klein om NLP ‘evidence based’ te noemen.

Allemaal onzin

Allemaal onzin. Als de onderzoeken niet deugen, hoe kunnen ze dan in peer-reviewed tijdschriften verschijnen? Ook of een onderzoek al dan niet door een gelovige is gedaan, doet er totaal niet toe. Dat is nu juist de essentie van de wetenschappelijke methode, dat het er niet toe doet wat de onderzoeker zelf gelooft. Overigens bestaan er volgens mij geen onderzoekers die niets geloven over wat zij onderzoeken, maar dat terzijde. En dan het derde argument: NLP is nog steeds niet evidence based. Akkoord, daar valt niet veel tegen in te brengen. Maar als iets niet evidence based is, en er is wel onderzoek dat laat zien dat het effectief is, dan is het nog steeds wetenschappelijk volkomen onverantwoord om het ‘kwalzalverij’ te noemen. Hoogstens zou je mogen zeggen dat je persoonlijk de voorkeur geeft aan methoden die wel evidence based – lees: nog uitgebreider onderzocht – zijn. Dat is je goed recht.

Mocht de betreffende NLP-basher zijn aantijging niet herroepen, wat helaas heel waarschijnlijk is, kijk dan eens of je hem ergens kunt aanklagen. Misschien voor een tuchtraad als hij lid is van een beroepsorganisatie. Of misschien kun je een klacht indienen bij de organisatie waar hij werkt. Wellicht zijn er zelfs civielrechtelijke procedures mogelijk…

Jaap Hollander
Psycholoog en NLP-trainer
Directeur IEP Nijmegen

About the Author Jaap Hollander

Psycholoog, NLP-trainer, Trainer provocatief coachen, schrijver (11 boeken), directeur IEP --- Geeft NLP- en provocatieve workshops en -opleidingen. --- Stond vijf jaar achtereen in de top-500 professionals van ‘Quote’. --- Ontwikkelde MindSonar.

Leave a Comment: