De vijf rechten van de gestresste mens – #1/5. Het recht om te kiezen


Overbelast, gestresst, wazig en uitgebrand
Herken je iets in dit kopje? Niet te veel, hoop ik! Maar als je om je heen kijkt - laat ik het diplomatiek verwoorden - lijken steeds meer mensen overbelast. Burnout is tegenwoordig al bij schoolkinderen en studenten een probleem dat de media haalt.

In deze serie beschrijf ik de vijf 'rechten van de gestresste mens'. We willen graag veerkrachtiger, ontspannener, scherper en positiever leven. Op een ochtend werd ik wakker en dacht ik: Misschien moeten we het eens over de rechten hebben, die je als gestresst mens hebt. Van de plichten zijn we ons al plenty bewust. Het bekende motto 'druk druk druk', komt in feite voort uit een gevoel van 'moet, moet, moet': allemaal plichten, normen, eisen en verwachtingen waaraan voldaan moet worden. Daar gaat het gesprek vaak over: wat er allemaal moet. Wat er moet van jezelf, wat er moet van je omgeving, wat er moet van je baas of je vak of je werk, noem maar op. En over de angsten en zorgen die mensen hebben, als wat moet niet (meer) kan. Maar wat mag er? Wat mag ik minimaal van mijn leven verwachten? Wat mag ik minimaal met mijn leven doen? Waar heb ik recht op?


Disclosure: Ik noteer deze vijf rechten voor jou, in de hoop dat je leven er beter van wordt, maar ook voor mezelf. Ik loop al jaren rond met het gevoel dat het allemaal teveel is. Zie mij dus als een 'coping model' (iemand die er zelf ook moeite mee heeft) en niet zozeer als een 'mastering model' (iemand die het met groot gemak oplost).

Huna
Onze Amerikaanse collega's zeggen: 'Energy flows where attention goes'. Dat is een van de stellingen van de Huna, een spirituele leer uit Hawaï. Mensen maken fouten, aldus de Hawaïanen, en dat maakt de Goden boos. Daardoor worden ze – die mensen - ongelukkig en uiteindelijk ook lichamelijk ziek. Daarom is het belangrijk om Je je fouten op te biechten en er vergeving voor vragen. Misschien zouden politici zich eens in Huna moeten verdiepen. Fouten opbiechten werkt bevrijdend en rustgevend. Waarom? Schuldgevoel vraagt energie. Als je die schuldgevoelens kunt loslaten, kan er meer energie stromen naar andere dingen.


"Fouten opbiechten is als het aflossen van een lening:
in eerste instantie kost het geld,
maar uiteindelijk betaal je minder rente.


Schuldgevoelens 
Schuldgevoelens zijn, met name als het om de kleine vergrijpen gaat, zoiets als zand in je onderbroek. Het voelt niet goed, maar het is ook weer niet erg genoeg om er iets aan te doen. Mijn oude buurman sukkelt met zijn gezondheid, maar ik ben al weken niet bij hem langs geweest. Jaren geleden heb ik samen met een collega een theorie bedacht, die heb ik laatst in artikel beschreven, maar ik ben vergeten hem erbij te vermelden. Ik was het eerlijk vergeten. Maar ik had dat niet mogen vergeten. En die notulen van het laatste overleg heb ik ook nooit geschreven…. Dat kost allemaal energie. Al was het alleen maar om de bijgaande schuldgevoelens te onderdrukken.

Bloedsuiker
Die schuldgevoelens zijn maar een voorbeeld. Er stroomt energie naar datgene waar je aandacht aan geeft. Maar waar komt die energie vandaan? Voor processen zoals onprettige gevoelens onderdrukken of beslissingen nemen hebben de hersenen glucose (bloedsuiker) nodig. Dus het onderdrukken van schuldgevoelens - of wat voor andere onprettige gevoelens dan ook - kost letterlijk energie. Maar ook positieve dingen zoals wilskracht, toewijding en doorzettingsvermogen kosten evengoed bloedsuiker. En je kunt je bloedsuiker maar één keer uitgeven. Alles wat opgaat aan bijvoorbeeld schuldgevoelens is niet meer beschikbaar voor betere dingen. Voor je gezondheid bijvoorbeeld, want ook de activiteiten van je immuunsysteem kosten glucose.


Andere dingen, hetzelfde soort energie
Wat we aandacht geven, kost energie. Energie kost bloedsuiker. Dus de hoeveelheid aandacht die we beschikbaar hebben, is beperkt, niet alleen psychologisch maar ook biologisch. NLP zegt het al 40 jaar: 'Lichaam en geest zijn een eenheid'. Niet alleen een stuurkundige eenheid, maar ook een biologische eenheid. Beslissingen nemen kost energie. Gevoelens onderdrukken kost energie. Taken afmaken, vooral taken waar je geen zin in hebt, kost energie. Je enthousiast in een nieuw project storten, kost energie. Lekker stappen kost energie. Je beheersen kost energie. Alcohol drinken kost energie, vooral de volgende ochtend. Maar geen alcohol drinken kost dus ook energie.  Niet zeggen wat je denkt kost energie. Wel zeggen wat je denkt - en de gevolgen hanteren - kost ook energie. Het kost allemaal bloedsuiker.


“Zaken als wilskracht, beleefdheid 
en doorzettingsvermogen, 
ze kosten allemaal dezelfde bloedsuiker.


Dat is het nieuwe psycho-biologische inzicht. Dat het heel verschillenden dingen zijn, die we meestal niet intuïtief onder één noemer brengen maar die wel allemaal hetzelfde soort energie kosten. De Amerikaanse psycholoog Roy Baumeister beschrijft (in zijn boek ‘Willpower’) iets dat relatietherapeuten is opgevallen. Hoogopgeleide stellen waarvan beide partners een drukke baan hebben, kunnen vaak in opvallend hevige ruzies terechtkomen. Ruzies waarvan ze achteraf denken: waarom hebben we ons daar zo druk over gemaakt? Vanuit de bloedsuiker-theorie gezien is het logisch: gedurende de dag, op hun werk, hebben ze al zoveel energie besteed, dat ze niet genoeg bloedsuiker over hebben om de irritaties naar hun partner toe te beheersen.


Mijn advies is: blijf je er van bewust dat alles wat je aandacht geeft energie kost. Ook dingen die later weer veel energie opleverenOok dingen die leuk zijn. Ook dingen die wel het minste zijn wat jij hoort te doen.

En onthoud dat de hoeveelheid energie die jij te besteden niet oneindig is en tijd nodig heeft om aangevuld te worden. Dat is niet enkel een metafoor, maar ook een biologisch gegeven: je hersenen hebben glucose nodig om je aandacht ergens op te richten.


Recht #1

Het eerste recht van de gestresste mens - en, hoop ik, jouw mantra voor de komende weken. Misschien denk je: maar dat wist ik al lang! Tuurlijk. Mijn vraag is ook niet: ben je het er mee eens? Mijn vraag is: wat verandert er in je leven als je je hier duidelijker van bewust bent? Ik ben benieuwd. Volgende keer meer.

RECHTEN VAN DE GESTRESSTE MENS
#1 - Het recht op keuze

Ik heb het recht om te kiezen
waar ik mijn energie aan wil besteden
.”


About the Author Jaap Hollander

Psycholoog, NLP-trainer, Trainer provocatief coachen, schrijver (11 boeken), directeur IEP --- Geeft NLP- en provocatieve workshops en -opleidingen. --- Stond vijf jaar achtereen in de top-500 professionals van ‘Quote’. --- Ontwikkelde MindSonar.

Leave a Comment: