Casus Janneke Swank: de gevarendriehoek

Elementen: metamodelvragen tbv doel binnen eigen controle; voor-beeld; losmaken emotionele banden oefening.


Na het maken van rapport leren we in de practitionersopleiding ‘doelen stellen’ en die doelen moeten voldoen aan de vijf vormvoorwaarden. Als dat het geval is, is de kans heel groot dat men het doel bereikt.
De vormvoorwaarde ‘binnen eigen controle’ zorgt nogal eens voor misverstanden. Beginnende practitioners heb ik wel eens horen vragen: ‘kun je het zelf?’ En volgens de vooronderstelling: ‘elk mens heeft de hulpbronnen in zich’, zou het antwoord moeten zijn: ‘ja, ik kan het zelf’, hoewel ik nog geen cliënt ben tegen gekomen die op de hoogte was van de vooronderstellingen van NLP.
‘Binnen eigen controle’ wil immers alleen maar zeggen dat er niemand anders voor hoeft te veranderen om het doel te bereiken.

Marie Leanne was zo gespannen dat haar nachtrust meer leek op een nachtworsteling, haar eetlust een vreetlust was en ze moeite had om boodschappen te doen omdat ze bang was voor wat ‘ze zouden zeggen.’ Het klonk me in de oren als een milde vorm van paranoia.
Hoe ze wist wat ‘ze zouden zeggen?’ Omdat ‘hij’ zo over me kletst en ik zie gewoon dat ze dat allemaal geloven. ‘Ze’ zijn volgens haar winkelbezoekers, wandelaars, mensen op straat en zo. Haar familie weet wel beter. Of al die mensen haar dan kenden? ‘Nou, dat niet, of misschien een beetje, maar zoals ze kijken….’
‘Hij’ is haar ex en het luchtte haar op om eens uitgebreid te vertellen wat hij haar allemaal had aangedaan. Ik vond mezelf wel slim door haar de vraag te stellen of hij aan mij zou zien dat zij van alles over hem had verteld. Volgens haar was dat niet te vergelijken. Niet slim genoeg dus.
Wat ze wilde bereiken, wat haar echt zou helpen, wat haar problemen zou oplossen was dat hij stopte met roddelen over haar, dat hij haar met respect zou behandelen.
De vraag bij ‘niet binnen eigen controle’ kan dan zijn: ‘wat kan jij doen om er voor te zorgen dat hij…..’ Ze had alles al geprobeerd, niets hielp. Praten, dreigen, schoonouders inschakelen. Hij ontkende dat hij roddelde.
Bij mij gingen er een paar nekhaartjes overeind staan, een teken voor: pas op, hier nadert een slachtoffer, ga niet helpen, ga niet redden, en nog niet leiden, want anders ga je zelf lijden. De dramadriehoek kwam in beeld.
Een deel van mij ging meta. ‘Al met al is het natuurlijk wel een shitsituatie voor haar, zij is het slachtoffer van haar eigen denkpatronen: ‘hij doet het, ik kan er niets tegen doen, hij moet veranderen.’’
De meeste stress krijgen we van situaties die we heel graag willen veranderen maar dat niet kunnen. Het rode verkeerslicht is hier een goed voorbeeld van. En als ik nu eens toch meeging in haar rol van slachtoffer en met (metamodel)vragen misschien  wat verder kon komen? Het werden veel ‘oorzaak-gevolg-vragen’ en ‘kan niet’ en ‘moet’ uitdagingen en na een  uurtje zei ze dat ze niet in die shit wilde blijven maar dat hij er in kon zakken.
Wat ze dan wel wilde? ‘Los van hem komen.’ En dan? ‘Dan ben ik vrij, dan heb ik vrijheid.’ Hier konden we mee aan de slag.

Laila is 22 jaar en ze vertelt dat ze haar hele leven al verlangt naar een moeder die haar begrijpt. Dat kan haar moeder niet. Die moppert alleen maar en heeft op iedereen kritiek, wat ze dan vooral uit tegen Laila. Wat Laila wilde was dat haar moeder niet meer mopperde. Ik kon weer oefenen met de vormvoorwaarde ‘binnen controle’ en ’positief geformuleerd’ en na een tijdje stug doorspelen met vragen kwam uiteindelijk het doel: ‘mijn moeder vertellen dat ik het niet meer wil horen.’
En als ze het toch doet? ‘Dan ga ik naar mijn kamer.’ Ook dat zou ze haar moeder vertellen.

Het toppunt moest nog komen. Arie. Hij is na een half jaar durend huwelijk op zijn 20ste jaar gescheiden. Dat huwelijk was verplicht vanwege de tweeling die er aan kwam. Zijn ex maakt hem het leven zo zuur mogelijk met problemen over het co-ouderschap; zijn ‘ja’ is haar ‘nee’ en andersom, waarbij elk middel voor het maken van afspraken gebruikt wordt voor verwijten, afwisselend per mail of telefoon en soms ook aan de voordeur.
Samen met zijn vader heeft Arie een kwekerij en Arie doet het nooit goed. Zijn ex-schoonouders doen ook graag mee met het spelletje ‘zuur maken’ en de tweeling is inmiddels aan het puberen, wat af en toe de spanning tot een kookpunt brengt en er zelfs een bord met spinazie tegen de muur beland is. Daarvan zijn de sporen niet uit te wissen en dat helpt hem om zoiets maar niet meer te doen. Wat Arie wilde was het liefst iets wat nog het meest weg had van moord en ook bij hem kon ik metamodellen, herkaderen om uiteindelijk zijn doel te horen:’ rustig blijven, mijn eigen kracht voelen als…………… ‘

Ik vroeg me af of het in de lucht zat, drie mensen in twee weken die zich het slachtoffer voelen van anderen. Het gaf me de gelegenheid om weer eens te oefenen met ‘het losmaken van emotionele banden.’
Het is wel goed om de cliënt hierbij uit te leggen dat het niet de bedoeling is om zich los te maken van de ander, maar wel los van dat bepaalde gedrag van de ander. Hiermee ondervang je al een eventueel ecologisch bezwaar.
Dit proces is ontwikkeld door Connirae en Steve Andreas en staat beschreven in hun boek: ‘The heart of the mind.’ Het is wat verfijnd door Robert D. Mc.Donald.

Het losmaken van emotionele banden
1. Met wie voel je je verstrengeld? Van wie ben je afhankelijk? Met wie heb je een verstrikte relatie?
 Dit is meestal al duidelijk bij de intake.

2. Ga ontspannen staan en maak met je handen een levensechte voorstelling van deze persoon. Blaas er dan leven in met je eigen adem. Hier tijd voor nemen en nagaan of de cliënt goed kan ontspannen. Suggereer dat zij of hij magische handen heeft waarmee ze, net als bij madame Tussauds een soort beeld kan maken van degene waar hij of zij teveel invloed van ervaart.

3. Ga na hoe je de verstrengeling of verstrikking ervaart.
De bedoeling is om het gevoel te ‘vertalen’ in een beeld om daarmee precies na te gaan hoe de ‘ongezonde band’ wordt ervaren. Dit kan zijn b.v. met een ketting van hart tot hart, met een strop om de nek vanaf de hand van de persoon waar iemand de verstrikking mee voelt, enz.

4. Ga na wat het voor je betekent als je overweegt om deze verbinding te verbreken. Belangrijk hierbij is om na te gaan of er een ecologisch bezwaar is.

5. Ga na wat de positieve intentie is van het deel dat deze verbinding in stand wil houden. Deze stap is een logisch vervolg op stap 4.

6. Draai iets naar rechts of naar links en maak een voorstelling van jezelf zoals je wilt zijn. Bouw in dit beeld van jezelf de gevonden positieve intenties. Blaas ook hierin leven met je eigen adem. Ook voor deze stap tijd nemen om het goed te laten voelen. Miltontaal helpt.

7. Stel je voor en ervaar het, dat ‘de ander’ op dezelfde manier een voorstelling van zichzelf heeft gemaakt, net als jij dat voor jezelf hebt gedaan. Hierbij ook Miltontaal gebruiken.

8. Vraag of er een deel van je is dat nog bezwaar heeft tegen het losmaken van de verbinding met de ander. Zo ja, ga dan terug naar punt 5. Zo nee, maak dan op je eigen manier de verbinding los en maak een verbinding van de ander met zichzelf. Dit op precies dezelfde manier waarop eerst de verbinding van de ander met de cliënt ervaren is.

9. Verbind dan jezelf met de toekomstige ‘jij’ op dezelfde manier en dezelfde plaats zoals je dus met de ander verbonden was. Ook bij deze stap is Miltontaal behulpzaam.

10. Laat de toekomstige ‘jij’ je welkom heten en voel het effect. Hierbij kun je de cliënt woorden in het oor fluisteren als: ‘welkom, ik heb op je gewacht, ik ben je voorbeeld (het beeld van jezelf dat je voor gaat).

11. Doe tenslotte een future pace. Laat de cliënt zich ongeveer drie tot vijf tot dan toe moeilijke situaties met de ander voorstellen en nagaan hoe het gevoel, het gedrag, de gedachten, de criteria en eventueel de overtuiging nu zijn.

Het effect van dit proces is vaak een sterker ík-gevoel bij de cliënt en ook het vermogen om grenzen te stellen kan hierbij groeien.

Een bekende uitdrukking is dat we ons het meest ergeren aan die eigenschap die we zelf ook hebben en niet willen hebben. Carl Jung stelde dat alles dat ons irriteert aan anderen kan leiden tot een beter begrip van ons zelf. Hierop is het ‘binnen-buiten model’ van Anneke Meijer gebaseerd. Het kan goed zijn om hiermee te beginnen. Dan is er ook nog het proces ‘meta mirror’, wat meer onbewust werkt. Wie kent het nog?

Janneke Swank

Nieuwsgierig naar toepassingen van NLP?

Koop het boek: ‘Hoe je met NLP……… ‘

About the Author Janneke Swank

Janneke overleed op 7 november 2017. --- Met haar verloren wij een bevlogen NLP-collega en vriendin. --- Zij paste NLP toe in haar coachingspraktijk, op een zuivere, betrokken wijze. Ze was tot 1984 werkzaam als fysiotherapeut. Haar interesse ging toen al meer en meer uit naar de ‘mens achter de klacht’. --- Opleidingen: psychosomatsische fysiotherapie, NLP-practitioner en -master bij het IEP, certificaat NLP-trainer, certificaat Health Practitioner NLP en Destination therapist. ---Voerde jarenlang praktijk onder de naam ‘Mind the Body’ waar patiënten met psychosomatische klachten dankbaar gebruik van maakten. --- Gaf trainingen NLP bij het IEP en aan collega-therapeuten en bij de SETH.

Leave a Comment: