Contact met ogen

5 Jaar geleden – op 1 november 2011 overhandigde Jaap Hollander aan Koos Wolcken en mij het eerste exemplaar van ons boek ‘Present! De essentie van Authentiek Presenteren volgens de methodiek van Speaking Circles®’.
Wat een mooie middag. We hadden vrienden, bekenden, familie en zakelijke relaties uitgenodigd voor de boekpresentatie en vonden het fantastisch om iedereen een exemplaar te geven.

Door het in eigen beheer uit te geven kwam onze droom uit, niet zomaar een boek over onze passie maar een boek zoals we het zelf graag in handen houden: mooi vormgegeven, kleurrijk en met veel foto’s. We noemen het weleens een kijk-, lees-en doe-boek. In het boek kun je er over lezen en als je het wilt leren kun je de oefeningen die er in staan gaan doen.

Onze passie is om op zoveel mogelijk plekken Relational Presence te brengen via de Speaking Circles® methodiek: volledig aanwezig zijn in het hier-en-nu en beschikbaar zijn voor verbinding als je spreekt en luistert. Op die manier spreken, begint met kijken via een ontspannen, perifere blik.

Tijdens de boekpresentatie werd weer duidelijk waarom we doen wat we doen. We hadden een kleine oefening ingebouwd waarin we iedereen vroegen om aan zijn buurman/buurvrouw kort iets te vertellen over een absoluut positieve jeugdherinnering. Misschien een favoriete plek, een jeugdheld/heldin of het meest favoriete boek uit je jeugd. Zoals altijd barstte de energie los en iedereen stond geanimeerd te vertellen en te luisteren.

Toen we vervolgens plenair suggereerden dat iemand op het podium mocht komen om ditzelfde verhaal met de hele groep te delen, zagen we direct een terugtrekkende beweging in de zaal. Een groot aantal van de aanwezigen deed letterlijk een stapje naar achteren of wendde hun blik af.

Hoe komt dit nou? Wat schrikt ons zo af om te spreken in het openbaar? Hoe komt het dat we dan onze ontspannenheid verliezen en onszelf moeten oppeppen om er te gaan staan of dat we dan zo akelig zelfbewust worden en niet meer weten wat we willen zeggen of wat we bijvoorbeeld met onze handen moeten doen?

Een verklaring is dat we niet bewust maar instinctief zo reageren. Ons autonome zenuwstelsel is altijd alert onze omgeving aan het scannen op veiligheid. Een groep mensen wordt onbewust als ‘niet veilig’ ervaren. En als het niet veilig is, dan suggereert recent neurowetenschappelijk onderzoek van dr. Stephen Porges, dat onze reacties een bepaalde hiërarchie volgen.
Als eerste verliezen we ons meest recent ontwikkelde (evolutionair gezien) sociale vermogen om ons te verbinden met andere mensen, we sluiten ons hiervoor af. Vervolgens houden we de bekende trits ‘fight – flight – freeze’ over. Voorbeelden van vechten kunnen bijvoorbeeld optreden, in een rol stappen of een masker opzetten zijn. Je kunt vluchten in de inhoud van je presentatie, in je powerpoint, door je mond te houden in groepen of situaties met presenteren sowieso te vermijden. Een black-out krijgen, verstijven, je stem plots kwijtraken lijken mij voorbeelden van ‘freeze’, de reactie van het oudste deel van ons autonome zenuwstelsel.

Kunnen we ons autonome zenuwstelsel duidelijk maken dat voor een groep spreken veilig is? Ja dat kan. Gelukkig maar. Vooral het bewust beïnvloeden van een aantal spiergroepen in ons lichaam blijkt effectief om onszelf te kalmeren en intern het sein ‘veilig’ af te geven. Eén van die spiergroepen is onze ogen. Door onze ogen te ontspannen en perifeer te kijken beïnvloeden we onze eigen ‘state’. Zo simpel? Ja zo simpel. Maar dat wil niet zeggen dat dat altijd makkelijk is. Het vraagt oefening om bewust te kijken, te zien en dan pas te spreken. Eerst in een veilige omgeving en dan in de praktijk.
Zoals een deelnemer in onze training laatst zei: “het visuele voegt een hele dimensie toe aan het overbrengen van woorden, daar ben ik mij nog nooit eerder bewust van geweest”.
Bij onverwachte spreekmomenten of bijvoorbeeld het startmoment van je presentatie zul je eerst even die instinctieve reactie krijgen. Het directe herstel en weer in balans komen via ontspannen ogen en perifeer kijken kan steeds sneller gaan. En mocht er echt gevaar op je afkomen dan signaleer je dat natuurlijk ook dankzij die perifere blik.

Het perifere kijken met een zachte ontspannen blik doet iets voor jezelf én voor de ander. Het is een manier van kijken die als het ware zegt ‘ik ben hier’, ‘ik zie jou’, ‘jij mag mij zien, ‘het is veilig’. Dat leidt tot een bijzondere sfeer waarin jouw gemak en rust ook uitstraalt naar de groep. Hoe mooi is dat als iedereen zich gehoord en gezien voelt, volledig zichzelf mag en durft te zijn en van daaruit openhartig kan communiceren.

Hoe perifeer kijken helpt bij ontspannen en natuurlijk spreken in groepen én andere oefeningen staan beschreven in Present! De essentie van authentiek presenteren. De 2e druk en ge-update versie van ons boek verschijnt half december en krijgt dezelfde fraaie vormgeving als de internationale versie. Via een mailtje naar info@decirkel.net kun je al een exemplaar reserveren.

De eerstvolgende training ‘Authentiek Presenteren met Speaking Circles®’ om het zelf te ervaren, is op 11 en 12 april en de derde dag op 16 mei 2017 bij het IEP. Inschrijven kan via https://www.iepdoc.nl/overige-trainingen/authentiek-presenteren-met-speaking-circles/

About the Author Jennet Burghard

Bestuurskundige, trainer, coach --- Heeft een doctoraal Bestuurskunde en vele andere opleidingen voltooid: NLP Master Practitioner, mBIT Master Coach, gecertificeerd leiderschapstrainer, Training Director Speaking Circles®, MindSonar® Trainer, Sociaal Panorama Consulent en Destination Coach®. --- Verzorgt samen met Koos Wolcken voor Speaking Circles International het Europese programma. --- Heeft sinds 1998 haar eigen trainingsbureau en coachingspraktijk. Centraal in haar werk staat het begeleiden van individuen en teams bij veranderingen in zichzelf en in relatie tot hun omgeving. --- Schreef samen met Koos Wolcken het boek 'Present!' over 'relational presence' en authentiek presenteren. --- Geeft MindSonar trainingen in Nederland, Polen Engeland en Latijns Amerika.

Leave a Comment: