De vijf rechten van de gestreste mens – #2/5. Het recht om verwachtingen bij te stellen

Waar je nog meer recht op hebt

In deze serie beschrijf ik de vijf 'Rechten van de gestreste mens'. We willen graag veerkrachtiger, relaxter, scherper en positiever leven. Misschien moeten we het dan eens over onze rechten hebben. Wat je moet, je plichten, daar ben je je al plenty van bewust. Maar wat mag je? Waar heb je recht op?


Ik zei het vorige keer al: Ik noteer deze vijf rechten voor jou, in de hoop dat je leven er beter door wordt, maar ook voor mezelf. Ik loop al jaren rond met het gevoel dat het allemaal teveel is. En ik heb dan ook ijverig geoefend met Recht #1, dat ik vorige keer heb besproken:

Recht #1
"Ik heb het recht om te kiezen waar ik mijn energie aan wil besteden."


Wat leverde het op?
Ik ben me de laatste weken sterk bewust geweest van Recht #1, en laat ik beginnen met te zeggen: Het was interessant. Ik heb het tientallen keren, misschien wel honderd keer tegen mezelf gezegd: "Ik heb het recht om te kiezen waar ik mijn energie aan wil besteden!"  Van binnen zei ik dat dan compleet met het uitroepteken.


Vaak  werkte dat prachtig en kon ik dingen achterwege laten waar ik eigenlijk geen zin in had. Ik 'moest' belangstelling tonen voor een groot PR project in Polen. Waarom eigenlijk? Ik had geen zin om daar energie aan uit te geven, en zonder mij liep dat project ook prima. Dat was pure winst.


Maar wat ik meteen ook merkte, was dat ik Recht #1 vaak al had weggegeven. Dan had ik beloofd om iets op een bepaald moment af te hebben en dan moest ik er dus wel aan werken, of ik daar nu voor koos of niet. Dan had ik bijvoorbeeld aan een collega beloofd dat ik bepaalde teksten zou redigeren. Daar had ik geen zin in, maar ik had het beloofd, dus het moest. Want ik wil niet iemand zijn die zich niet aan zijn afspraken houdt.


Wat ga ik missen als ik dit niet beloof?
Als ik iets beloofd heb, dat kan ik op een gegeven moment niet meer kiezen waar ik mijn energie aan wil besteden. Dan kan ik Recht #1 niet meer uitoefenen. Dat bracht mij op twee logische ideeën. Ten eerste: Wees dan eens wat voorzichtiger met wat je belooft! Sommige mensen hoor je dat doen; daar voorzichtig mee zijn. Die beginnen hun zinnen met "Ik kan natuurlijk niets beloven, maar..." Die zeggen niet: "Maandag is het klaar". Nee, die zeggen: "Als alles meezit is het maandag klaar".


Mijn tweede logische idee was: Vraag jezelf af: "Wil ik dit echt, dit beloven? En waarom eigenlijk?" Die vraag heeft te maken met positieve resultaten in de toekomst. Ik maak die afspraak omdat ik iets wil bereiken. Ik heb er een positieve bedoeling mee. Ik wil graag dat het project zijn vaart houdt. Ik wil graag als trouwe bondgenoot gezien worden. Ik wil graag iemand zijn die zijn verantwoordelijkheid neemt.


Zolang ik het nog niet beloofd heb, heb ik nog ruimte om me af te vragen: Wat ga ik missen als ik dit niet beloof? Met andere woorden: hoe erg is het als ik die positieve bedoeling niet realiseer? Nou, vaak valt dat wel mee. Ik was bijvoorbeeld een hele serie video-bites aan het optuigen met mooie uitspraken van Robert Dilts. Ik had met Pieter, mijn PA, afgesproken dat we dit gingen maken. Dat leek mij fantastisch voor de social media. Maar de opnamen waren technisch niet zo geweldig, het was een hele klus om de juiste fragmenten uit te zoeken en de video editor begreep niet precies wat we wilden. Een hoop werk allemaal. Dus: Wat ging ik missen als ik dit niet beloofde? Misschien dat er dan wat minder mensen naar de workshop van Robert zouden komen. Dat leek mij eigenlijk geen ramp. Dus het hele video-bites project gecancelled. Haaah, mooi,... rust.

"Wees eens  wat voorzichtiger met wat je belooft. Vraag je af: "Wil ik dit echt, dit beloven? En waarom eigenlijk?"


Verwachtingen als onuitgesproken beloften
Wat ik ook bedacht, naar aanleiding van het 'weggeven' van mijn recht om te kiezen, was: "Je kunt een belofte ook terugdraaien". Of eigenlijk heb ik het dan meer over verwachtingen, wat vaak een soort onuitgesproken beloften zijn. Als ik 15 jaar lang elk jaar een MindSonar-congres organiseer, dan gaan mensen verwachten dat ik het dit jaar weer doe. En zo kon ik nog wel 20 dingen opnoemen. Geen uitgesproken beloften, maar wel verwachtingen die ik voor mijn gevoel had geschapen. Om mij van een aantal verwachtingen te bevrijden, en zo mijn recht om te kiezen terug te krijgen, ben ik begonnen een lijst van taken over te dragen. Dat ik op zich ook een hele klus, maar ik weet waar ik het voor doe.


Het individu krijgt weer de schuld!
Het vorige artikel in deze serie stond ook op Facebook, en daar ontstond een inhoudelijke discussie. De redenatie liep ongeveer zo: 

a. De maatschappij oefent druk op je uit (je baas eist dat je je mail beantwoordt, je kinderen verwachten dat je ze naar school brengt, je ouders willen graag dat je ze belt). 

b. Jij kunt in je eentje die druk niet verminderen, dat valt buiten jouw controle. Het is uiteindelijk het sociale systeem dat die druk op jou uitoefent.

c. Nu krijgt jij als individu van Jaap Hollander toch weer de schuld: jij moet zelf maar anders met die druk omgaan.

d. Dat is onterecht, want als jij geen controle hebt over die druk dan ben jij ook niet verantwoordelijk voor wat die druk bij jou oproept. Dus mag er ook niet van jou verwacht worden dat je er iets aan doet om er minder last van te hebben.


Ik ben het in die zin met deze redenatie eens, dat ik ook vind dat we best eens met zijn allen mogen kijken hoe we de druk op elkaar kunnen verminderen. Ik vind het alleen maar mooi, als we er samen iets aan kunnen doen. Maar aan de andere kant, moet je daar op gaan wachten? Misschien komt het mensen wel goed uit om dingen van jou te verwachten. Misschien hebben ze helemaal geen zin om die druk te verminderen. Of misschien word je er voor betaald, of is het een onderdeel van je rol. Of misschien kunnen ze die dingen die ze van jou verwachten of eisen gewoon niet zelf. Kortom: jouw omgeving zal die druk op jou waarschijnlijk niet zo snel opgeven.


Bovendien, dat je niet verantwoordelijk zou zijn voor wat bepaalde oncontroleerbare omstandigheden je doen, dat vind ik echt onzin. Dat neigt naar puur slachtofferschap. Daar maak mensen ze niet sterker mee! Het effect van die druk op mij is toch echt afhankelijk van hoe ik daar innerlijk mee omga. Kijk maar om je heen. Sommige mensen gaan zwaar gebukt onder het kleinste zuchtje sociale druk. Anderen merken veel zwaardere sociale druk niet eens op... Dat is toch echt een kwestie van innerlijke verwerking. En het is een uitgangspunt van NLP dat jij verantwoordelijk bent voor jouw eigen innerlijke processen. De druk ligt buiten jouw controle, jouw reactie ligt binnen jouw controle.

"De druk ligt buiten jouw controle, jouw reactie ligt binnen jouw controle. Als je dat ontkent, schilder je mensen af als  slachtoffers. Daar maak je ze niet sterker mee!"


Recht #2

Tijd voor het volgende recht van de gestreste mens. Recht nummer twee is het recht om verwachtingen bij te stellen: "Ik heb het recht om bij te stellen wat ik van mijzelf verwacht en wat anderen van mij verwachten". Soms bezwijk je bijna onder al die verplichtingen, verwachtingen, gedane beloften en terechte eisen. En vaak heb je het gevoel dat het 'er nu eenmaal bij hoort'. Hoe vaak hoor je mensen dat niet zeggen: 'Het is nu eenmaal niet anders'. Laatst zag ik op de televisie een Japanse vrouw die elke dag om 4 uur 's ochtends opstond om de lunch voor haar klaar te maken. In Japan is dat blijkbaar heel gewoon.


Mijn suggestie is, om de komende tijd dit recht als mantra te herhalen. "Ik heb het recht om verwachtingen bij te stellen". En wat bedoel ik dan met 'bijstellen'? Als je een gestrest gevoel krijgt, vraag je dan af: "Waar komt dit gevoel vandaan? Wat moet ik nu doen, waar ik geen zin in heb?" Waar ben ik bang voor? Je hebt het recht om te kiezen waar je je energie aan wilt besteden (#1). Maar blijkbaar spelen er op dat moment zulke sterke angsten of verwachtingen, dat je Recht #1 niet kunt uitoefenen. In dit geval hangen 'angst' en 'verwachting' met elkaar samen. Vaak ben je bang voor wat er gaat gebeuren als je niet aan de verwachtingen voldoet. En vaak verwacht je van jezelf dat je iets onderneemt, als er dingen op je af komen waar je bang voor bent.


Als je je gestrest voelt, denk dan eens na over wie er nu eigenlijk wat van jou verwacht. Verwacht je het van jezelf, of zijn het verwachtingen van anderen? Of beide? En hoe zou je dat dan kunnen bijstellen? Hoe kun je die verwachting verminderen of opheffen?


Begrafenis
De moeder van een goede vriendin was overleden. Ik had het gevoel dat er van mij werd verwacht dat ik de begrafenisrituelen zou bijwonen. Maar ik had er totaal geen zin in. Ik voelde mij gestrest bij de gedachte aan hoe veel tijd mij dit ging kosten. En hoe veel moeilijker het zou worden om alles af te krijgen. Dus riep ik innerlijk luidkeels tegen mijzelf: "Ik heb het recht om te kiezen waar ik mijn energie aan wil besteden!". Wat bleek, toen ik er even over nadacht? Ik had wel zin om mijn vriendin en haar familie te condoleren, maar ik had geen zin in de kerkdienst. En dat kon ik ook prima zo regelen. Ik had gezellig contact op de receptie, en mijn vriendin en haar familie hadden niet eens gemerkt dat ik bij de kerkdienst niet aanwezig was...


About the Author Jaap Hollander

Psycholoog, NLP-trainer, Trainer provocatief coachen, schrijver (11 boeken), directeur IEP --- Geeft NLP- en provocatieve workshops en -opleidingen. --- Stond vijf jaar achtereen in de top-500 professionals van ‘Quote’. --- Ontwikkelde MindSonar.

Leave a Comment: