Kinderen helpen rouwen

De zwanen van het Zwanenmeer

Dit verhaal is gemaakt door Reinalda Kerseboom met hulp van Annette Nolen en Inge van der Heijden voor kinderen die een broertje of zusje hebben verloren aan de dood en wiens ouders daarna zijn gescheiden.
Het verhaal is geïnspireerd door het boek ‘Herbergen van verlies’ van Riet Fiddelaers en Sabine Noten.
De zwanen zijn geschilderd door Gerdien van Scherrenburg-Noppen, 93 jaar. Zij schildert sinds ze 5 jaar geleden in een PG verpleeghuis belandde.
Het verhaal kan ook gebruikt worden voor andere kinderen. Dit verhaal mag doorverteld worden aan wie jij graag wilt. Het verhaal mag daarbij worden aangepast om het mogelijk nog passender te maken. Bronvermelding wordt op prijs gesteld. Het geestelijk eigendom van dit verhaal is en blijft van Reinalda Kerseboom en niets uit dit verhaal mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt zonder voorafgaande toestemming van de auteur:  info@despeltherapeut.nl.

 foto zwanenDe zwanen van het Zwanenmeer

 

Diep verscholen in een heel oud bos lag een schitterend en helder meer waar heel veel zwanen woonden.  Daarom droeg het meer de naam het Zwanenmeer.
Rondom het Zwanenmeer groeiden enorme bomen en weelderig struikgewas die samen zorgden voor voldoende beschutting.
Er waren genoeg plekjes waar een zwanenpaar zijn nest kon bouwen.  Elk voorjaar kon je vanaf de oevers van het meer families zien die met hun pas uit het ei gekropen jonge zwaantjes rondzwommen op zoek naar de lekkerste hapjes kroos.

Verspreid in het Zwanenmeer lagen twee eilandjes. In het zuiden lag het Eiland van Plezier. En in het noorden lag het Eiland van Verdriet.
Het meer was zo groot dat alleen hoog vanuit de lucht en bij heel helder weer het Eiland van Plezier en het Eiland van Verdriet in een oogopslag te zien waren.

Y

Bijna elke zwaan van het Zwanenmeer kende het Eiland van Plezier. Het lag niet zo ver van de oever waar de nesten lagen en het was, zowel via het water als vanuit de lucht, gemakkelijk te bereiken. Het was een fijne plek om te zijn. De zon scheen er vaak en in de ondiepte groeide lekker kroos. Dat maakte dat menig zwaan zijn gesnater niet kon onderdrukken, zodat het op het eiland doorgaans roezemoesde van gezelligheid.

Sommige zwanen waren ook bekend op het Eiland van Verdriet. Ze wisten er de weg, vaak beter dan ze zelf wensten. Onder hen waren volgroeide zwanen, maar er waren ook hele oude en zelfs hele jonge zwanen die regelmatig de tocht naar het Eiland van Verdriet ondernamen of er vanzelf terecht kwamen. Sommigen bleven er zo lang als nodig was. Anderen probeerden hun bezoekjes zo kort mogelijk te houden, omdat ze bang waren de weg op het eiland zelf kwijt te raken. En er waren zwanen die, wanneer ze zich eenmaal omhuld wisten door de nevels van dit eiland, moeite hadden om de weg  naar de oevers met de nesten of naar het Eiland van Plezier terug te vinden.

Sissy Zwaan was een van de jonge zwanen van het Zwanenmeer. Ze had een prachtig, bijna zilverachtig verenkleed. Ze kon heel goed zwemmen en ook al behoorlijk vliegen.
Ze zwom graag rond met de jonge zwanen uit andere nesten. Het liefst van alles speelde ze verstoppertje. Ze wist de beste plekjes tussen het groene struikgewas te vinden om zich te verschuilen en daarom wist ze de andere zwaantjes ook altijd terug te vinden.
Ze was graag op het Eiland van Plezier. Samen met haar vriendjes en vriendinnetjes. Natuurlijk vond ze het ook heerlijk als Vader Zwaan of Moeder Zwaan tijd hadden om daar met haar heen te gaan. Het liefste was ze er met allebei haar ouders tegelijk.

Y

Sissy had het Eiland van Verdriet ook leren kennen toen haar grote broer ziek was geworden en op reis had moeten gaan. Dat was niet een trek, zoals de zwanen uit het hoge noorden elk jaar ondernamen naar het Zwanenmeer.
Nee, Broer Zwaan was op de reis van ‘nooit meer terug’ gegaan.
Niemand had gewild dat hij op deze reis ging maar het gebeurde toch en hij werd verschrikkelijk gemist.
Ook al hadden ze regelmatig ruzie -dat hebben alle jonge zwanen- toch vond Sissy het niet eerlijk dat Broer Zwaan had moeten gaan, want ze hield van hem en hij van haar. Nee, eerlijk was het niet. Waarom het gebeurde, kon niemand Sissy uitleggen. ‘Waarom hij?’, vroeg ze Vader en Moeder Zwaan. Maar niemand had een antwoord op die vraag.

Er brak een vreemde tijd aan. Sissy merkte hoe Vader Zwaan en Moeder Zwaan ieder op hun eigen tijd en hun eigen manier verdriet hadden.  Doorgaans wist ze wel wanneer Moeder Zwaan naar het Eiland van Verdriet afreisde. En hoewel ze zeker wist dat Vader Zwaan ook erg verdrietig was, kreeg ze niet goed in de gaten wanneer hij daar verbleef. Ze merkte wel dat ze minder vaak dan voor de tijd van de reis ‘van nooit meer terug’ van Broer Zwaan samen met haar ouders op het Eiland van Plezier kon zijn. Dat gebeurde wel, maar anders.

Sissy vond dat ingewikkeld. Wanneer ze dacht dat haar ouders naar het Eiland van Verdriet gingen, dan reisde zij in elk geval niet mee. Ze probeerde hen juist terug te roepen. Ook haar eigen reisjes naar het Eiland van Verdriet probeerde ze uit te stellen of helemaal alleen en stilletjes te doen. Vaak, ook al voelde ze van binnen de nevels van het Eiland van Verdriet aan haar trekken, duwde ze haar stille tranen weg. Ze stopte haar verdriet weg onder haar verenkleed. Daar veranderde het verdriet in tranen van glas. Bijna onzichtbaar, maar wel zwaar bij het vliegen.
Vader en Moeder Zwaan zagen het allebei gebeuren en ze probeerden Sissy te troosten. Ze vroegen of ze wat van haar glastranen mee mochten dragen maar Sissy hield ze allemaal bij zich. Ze poetste juist haar veren extra op, zodat ze nog meer zilverachtig leken te glanzen. ‘Er is niets, echt niet!’, riep ze dan, want ze wilde hen nog meer zorgen en verdriet besparen. Ze lette heel goed op allebei haar ouders en ze deed wat ze kon om hen juist blij te maken. Al haar glastranen droeg ze met zich mee en soms leek dat zelfs ook wel een beetje te wennen. Ze wist zich dan bijna niet meer te herinneren dat je je ook veel lichter kon voelen.

Hoewel iedereen anders had gehoopt gebeurde op een gegeven moment wat vaker gebeurt na een zo groot en ingrijpend verlies. Vader Zwaan en Moeder Zwaan kregen vaker ruzie en na een poos besloten ze dat het beter was om uit elkaar te gaan.
Een ingewikkelde tijd brak aan. Nog steeds deden ze dingen samen. Want al hadden haar ouders besloten ieder een eigen nest te betrekken, ze bleven voor altijd samen haar ouders. Fijngevoelig als Sissy was voelde ze de spanningen en ze probeerde zich door het water te bewegen zonder een rimpeling te veroorzaken.
Het kostte Sissy heel veel energie. Zeker met alle glastranen die ze bij zich droeg en waarvan er in de loop der tijd alleen maar meer bij waren gekomen. Ze werd moe en ze had regelmatig zelfs te weinig energie om korte tripjes naar het Eiland van Plezier te maken. Ze dobberde rond in de buurt van de oevers met de nesten, terwijl haar ouders ieder voor zich op zoek gingen naar een goede eigen plek.

Y

Sissy had alles gedaan wat ze kon en nu wist ze het niet meer. Haar verenkleed was zo zwaar geworden dat vliegen eigenlijk geen mogelijkheid meer was. Op een dag liet ze zich door de wind meevoeren en dobberde ze verder weg van de oevers met de nesten dan ooit. Na een hele tijd doelloos en stuurloos te hebben rondgedobberd botste ze tegen een groot waterlelieblad aan.
‘Hallo’, hoorde ze. Het stemmetje klonk zachtjes en tinkelend als kristal. Verbaasd keek ze om zich heen. Midden op het grote waterlelieblad zag ze een heel klein elfje.
‘Daar ben je’, ging het stemmetje verder. ‘Ik zie dat je een grote stapel verdriet onder je verenkleed met je meedraagt’.
Verbaasd boog Sissy haar hals en ze knikte bijna onzichtbaar met haar kop.

‘Kom’, zei het elfje, ‘ik heb een pot met tranenthee voor je klaar staan’. En ze fladderde naar de dichtstbijzijnde oever.
Gespannen en onzeker zwom Sissy achter haar aan. Op de oever zag ze, verscholen tussen het riet, een klein huisje staan, gemaakt van takken en bladeren. Het leek in de verste verte op de hutten die Broer Zwaan vroeger bouwde en die Sissy wel eens stiekem had bezocht.
Het elfje wenkte en gaf haar een beetje tranenthee. Voorzichtig nam Sissy er een slokje van. Het smaakte zoals alleen tranenthee kan smaken.
‘Ik weet hoe moeilijk je het hebt’, sprak het elfje. ‘Je hebt grote verliezen geleden. Je draagt ze als glazen tranen mee onder je verenkleed. Ik heb gezien hoe ingewikkeld het leven soms voor je geworden is. Ik wil je iets over het dragen van stapels verlies vertellen. Maar eerst schenk ik je nog een keer een beetje tranenthee in’. Daarna was het  elfje een poosje stil.

Y

Sissy merkte dat ze zich op haar gemak begon te voelen. Het was goed om hier samen met het wonderlijke schepseltje op deze onbekende oever in stilte te zijn. Ze kon haar verdriet, dat zich inderdaad als een stapel glazen tranen onder haar veren voordeed, voelen. En hoewel het best moeilijk was om te merken hoeveel glazen tranen zich daar inmiddels hadden verzameld, gebeurde er ook iets wonderlijks. Juist doordat Sissy zo samen met het elfje stilstond bij haar verdriet smolten enkele tranen onder haar verenkleed vandaan en voelde ze hoe ze weer ietsje lichter werd. Zo zaten ze daar samen een poosje in de stilte terwijl een paar van de glazen tranen het Zwanenmeer in drupten.

Y

‘Weet je’ zei het elfje, ‘soms is het moeilijk te begrijpen hoe het gaat in het Zwanenmeer. Niet ieder zwanenleven is gelijk. Sommige zwanen zie ik heel vaak op het Eiland van Plezier. Ze doen verstoppertje, eten heerlijk kroos en genieten van de zon. Andere zwanen maken veel ziekte en narigheid in hun leven mee. Ik wil je laten weten dat het normaal is om, behalve verdriet ook boosheid en misschien zelfs jaloezie te voelen als je zo op moet groeien.
Hoewel het zeker gemakkelijker is op het Eiland van Plezier, zijn ook op het Eiland van Verdriet hele waardevolle dingen te vinden. Het is de plek waar je herinneringen op kunt halen. Je zult  merken dat er behalve nare ook veel fijne herinneringen aan Broer Zwaan te vinden zijn die je mee kunt nemen van daar om het verdriet te verlichten. Als je goed kijkt kun je door de nevels van verdriet die rondom het eiland hangen ook de liefde en de warmte zien gloeien’.

Sissy luisterde aandachtig naar het elfje en keek naar het Eiland van Verdriet dat ze in de verte kon zien. In de keren dat  ze er was geweest had ze er nog nooit echt goed naar gekeken. Terwijl ze zo het eiland bestudeerde hoorde ze het elfje verder praten.
‘Er zijn ook zwanen die vooral tussen de eilanden in dobberen. Ze kunnen bijna niet meer vliegen door de kilo’s glastranen die ze met zich meedragen in hun verenkleed. Ze voelen zich niet meer op hun plek op het Eiland van Plezier. Maar naar het Eiland van Verdriet willen ze ook niet. Vanaf mijn lelieblad zie ik ze voorbij komen. Het zijn vaak zwanen van de dapperste soort. Ze houden zich groot en hebben bergen liefde in zich voor iedereen om hen heen. Ze zouden liefst nog de glastranen van anderen met zich meedragen zodat anderen niet verdrietig zijn. Maar al die glastranen worden zelfs voor hen op een gegeven moment te zwaar. Het wordt een grote glazen klomp die niet gemakkelijk meer smelt’.

Y

‘Wat ik het liefst zou willen is dat ik de toverkracht had die ervoor kon zorgen dat de tijd teruggedraaid werd naar de tijd van voor jouw broers ziekte en zijn reis’, verzuchtte het elfje, ‘maar er is niemand, echt niemand die dat kan. Sommige dingen gebeuren en die draai je niet meer terug. Wat ik wel kan is je verdriet wat lichter maken. Door mijn tranenthee zullen nu wat van de glastranen smelten en zo kun je voelen hoeveel lichter dat voelt’. Daarna hield ze weer een poosje stil en Sissy dacht haar eigen gedachten.
Ze dacht na over de woorden van het elfje en voelde steeds beter hoeveel glastranen ze eigenlijk wel bij zich droeg. Een traan rolde uit haar ooghoek terwijl er ook nog steeds tranen onder haar verenkleed vandaan drupten. Sissy vond het best raar om te merken hoe je je tegelijkertijd verdrietig en toch ook een beetje opgelucht kon voelen.

Y

‘Maar hoe laat ik mijn tranen smelten als ik alleen ben?’ vroeg ze aan het elfje.  ‘Dat komt wel goed’, ging het elfje verder. ‘Neem de tijd. Je hebt mij of mijn tranenthee niet nodig om je glastranen te laten smelten. Je zult merken dat er op het eiland van verdriet allerlei manieren zijn die jou kunnen helpen je tranen kwijt te raken. Bij veel zwanen smelten de tranen door het ophalen van herinneringen alleen of met elkaar. Bij anderen helpt het om gewoon daar bij elkaar te zijn of om eens heel erg boos te worden om alles wat er is gebeurd. Het Eiland van Verdriet is geduldig en veroordeelt je niet. Het zal je ontvangen wanneer het voor jou goed is daar een poosje heen te gaan om stil te staan bij jouw  verdriet en herinneringen op te halen. Niemand kan je dwingen dat te doen, het zal gebeuren als jij daar klaar voor bent.
Het is goed te weten dat Vader Zwaan en Moeder Zwaan je er altijd bij willen helpen. Ze zullen bij je zijn als jij dat wilt, ondanks of eigenlijk juist door hun eigen tranen heen. Je hoeft je alleen maar te herinneren hoe je als klein kuiken bij elk onraad onder hun vleugels kon kruipen om je veilig te weten.
Ze begrijpen het ook wanneer jij, net als zij, op jouw manier daar op het Eiland van Verdriet misschien tijd alleen wilt zijn. Als je wilt zullen ze je daar met rust laten. Maar ze zijn altijd bereid en sterk genoeg om je daarna op te vangen wanneer je hen weer nodig hebt.
Zij zijn de groten en ze kunnen je, als het nodig is, steunen. Ze willen je helpen te zorgen dat jouw stapel verdriet draagbaarder wordt. Misschien wil je het Eiland van Verdriet samen met een andere zwaan bezoeken. Ook dat kunnen ze begrijpen’.

Sissy luisterde stil. Ze liet de woorden van het elfje tot zich doordringen terwijl de warme tranenthee zich door haar lijf verspreidde.
‘Het is goed’, dacht ze. Ik zal het Eiland van Verdriet bezoeken als ik daar klaar voor ben. Diep van binnen voelde ze dat ze het zou weten als de tijd daar was om haar glazen tranen te laten smelten en ruimte te maken voor steunende herinneringen aan het leven met Broer Zwaan.
Toen ze opkeek uit haar overpeinzingen was het elfje verdwenen. Heel in de verte, vanaf het Eiland van Verdriet, kon ze haar als kristal tinkelende stem nog horen.

Y

 Vanaf zijn eigen plek in de Hemel keek Broer Zwaan naar de zwanen in het Zwanenmeer. Hij wist dat zijn lieve zusje inmiddels had begrepen dat hij haar alle nare gedachten en boosheid over hem en zijn ziekte allang vergeven had. Hij was blij en zag dat het goed was zo en dat Sissy onder haar zilveren verenkleed, op een speciaal plekje dicht bij haar hart, vederlichte herinneringen aan zijn leven bij zich droeg.

Y

 Sissy groeide op tot een krachtige zwaan.
Ze was minder bang om naar het Eiland van Verdriet te gaan of er de weg kwijt te raken. Zo nu en dan, als de nevels aan haar trokken, bracht ze er een bezoekje. Ze vond haar manier om met haar verdriet om te gaan en haar tranen te laten smelten. Soms ging ze met haar moeder naar het eiland, soms met haar vader,  soms met allebei tegelijk en soms ook wel eens met een andere zwaan die de glazen tranen met haar wilde delen.

Sissy was ook weer vaak op het Eiland van Plezier te vinden, waar de zon scheen en waar ze in de ondiepte het lekkerste kroos vond. Ze snaterde er met andere zwanen en ze liet het eiland roezemoezen van gezelligheid.

Y

About the Author Reinalda Kerseboom

Reinalda Kerseboom was meer dan 30 jaar speltherapeut. Ze volgde haar NLP-opleidingen en de opleiding tot provocatief coach bij het IEP. Ze was gespecialiseerd in het werken met metaforen. Ze is auteur van een aantal boeken met en over hulpbronverhalen. --- Ze had een praktijk in Renkum, waar ze kinderen, jongeren en ouders zag. ---- Ze geeft momenteel geen therapie meer, maar houdt zich bezig met het management van haar Bed & Breakfast; zij is eigenaar van B&B 'de Kleikamp' in het mooie Renkum, Gelderland. Zeker een bezoek waard!

Leave a Comment: