Rechten van de gestresste mens – #3/5. Het recht om mijn daden te laten spreken.

Van wie is dat appje?
Heb je tijd om dit te lezen? Of moet je eigenlijk nodig iets op Insta posten of aan je Facebook likes werken? Ping! Van wie is dat appje? Dit is deel drie van de serie over de rechten van de gestreste mens. Dat we last hebben van stress, dat is duidelijk. Je ziet het om je heen en je voelt het in je lichaam. Scholieren zijn burned out. Collega’s zitten in de ziektewet. ZZP-ers staren opgebrand naar hun latte macchiato. Stress is overal. Je moet van alles. Je hebt stapels verplichtingen. Maar wat mag je eigenlijk? Wat zijn je rechten?

We hebben al twee rechten besproken. Recht #1: “Ik mag kiezen waar ik mijn energie aan besteed”. Je kunt ook zeggen: “Ik mag er van uitgaan dat mijn energie beperkt is”. Vorige keer hadden we het over recht #2: “Ik mag verwachtingen bijstellen”. Deze keer gaan we door met nummer 3: “Ik mag mijn daden laten vertellen wie ik ben”. Wat heeft dat met stress te maken? Daar kom ik zometeen op.


Ik ben mijn eigen proefkonijn
Eerst even terug naar recht #2: “Ik mag verwachtingen bijstellen”. Ik gebruik mijzelf in deze serie als proefkonijn. Dus, wat veranderde er voor mij, toen ik tegen mezelf begon te zeggen: “Ik mag verwachtingen bijstellen”? In eerste instantie niet zo veel. Het was eerder een extra verplichting: ik moet dat recht uittesten. En je weet: gestapelde verplichtingen = stress. Maar toen draaide ik het om. Op momenten dat ik mij gestrest voelde, vroeg ik mij af “Door welke verwachtingen komt dat?” 


"Op momenten dat ik mij gestrest voelde, vroeg ik mij af
“Door welke verwachtingen komt dat?” 


Bouillon
Een voorbeeld. Al langere tijd breng ik zelf-getrokken (24 uur) bouillon aan mensen bij mij in de straat die ziek zijn. Ik geloof in de versterkende werking (hoog glucosamine-gehalte) en het is een mooi gebaar. Alleen, het is wel iedere keer vrij veel werk om die bouillon te trekken. En wanneer hou je weer op met de bouillon service? Sommige ouderen genezen niet echt, dus dan zit er ook geen logisch slot aan mijn bouillon leveranties. Als ik maanden geen bouillon maakte voelde ik mij schuldig. Ik had zonder het uit te spreken een verwachting geschapen. “Aha! Die mag ik bijstellen!” dacht ik. Vlak daarna zag ik in de biologische winkel ook potten bouillon staan. Volgens het etiket had die maar liefst vier dagen lang getrokken. Die potjes ben ik toen aan mijn bouillon-ontvangers gaan brengen. Uitgelegd waar je ze kunt kopen. Als mijn bouillon goed bevallen is, kunnen ze nu zelf doorgaan met die bouillon uit de biologische winkel. En zo had ik mijzelf van een verplichting ontslagen. Diepe uitademing.


En zo heb ik ook enkele zakelijke verwachtingen bijgesteld. Er was bijvoorbeeld iemand die iets ooit, als ik er mee ophield, van mij zou overnemen. We hadden nooit afgesproken hoe dat precies zou gaan. Of wanneer het zou gebeuren. Het was eigenlijk meer een algemene uiting van sympathie en vertrouwen. Jarenlang hadden we geen van beiden iets ondernomen om tot die overname te komen. Het hele idee dat hij het over ging nemen was eigenlijk niet actueel meer, maar het hing nog wel als een mistige verwachting in de lucht. Toen ik dat besefte heb ik er een duidelijke punt achter gezet. Closure. Diepe uitademing.


"Ik had zonder het uit te spreken een verwachting geschapen. “Aha! Die mag ik bijstellen!” dacht ik."


Ik en de anderen
Tot zover mijn ervaringen met recht nummer 2. En dan nummer 3: “Ik mag mijn daden voor mij laten spreken”. Dit heeft te maken met jouw identiteit. De reactie van andere mensen zijn een spiegel waarin we naar onszelf kijken. Dat idee komt uit de sociale leertheorie. Die sociale spiegel is er altijd geweest, alleen is het karakter ervan sterk veranderd. Vroeger werd je identiteit grotendeels bepaald door je afkomst, je geboortestreek en je beroep. Neem mijn vader. Mijn vader was een drukker een arbeider en een Leeuwarder, in die volgorde. Hij was iemand die als jongen zo’n grote mechanisch drukpers had leren bedienen. En zelfs toen hij al dertig jaar niets meer gedrukt had, was hij nog steeds een drukker. 


In onze tijd is dat anders. Dat je HR-medewerker of marketing manager bent, zegt niet meer zoveel over je identiteit. Als HR-medewerker kun je morgen marketing gaan doen en vice versa. Onze identiteit wordt veel meer bepaald door hoe we onszelf sociaal presenteren, en de sociale media spelen daar een grote rol in. Het is niet voor niets, dat we zo’n positief beeld van onszelf projecteren op Facebook. Aan dat sociale uithangbord zien anderen dat jij bestaat en wie jij bent. En als er zo veel van afhangt, dan wil je een heel mooi uithangbord hebben. Om een heel mooi iemand te zijn.


Het moeras van de tijdslijnen
Het vervelende is alleen: dat uithangbord vergt onderhoud. Je moet die veelkleurige projectie van je ideale zelf constant bijhouden. Toen mijn vader zijn drukkers-diploma had gehaald, was hij drukker. Klaar. Daar hoefde hij vijftig jaar niets meer aan te doen. Maar jouw schitterende Facebook-ego is morgen al weggezakt in het moeras van de tijdslijnen. Dan moet je weer iets nieuws plaatsen. Wat anders verdwijn je. Je bent je likes. Ik las laatst dat sommige mensen naar de plastisch chirurg gaan met hun gefotoshopte social media foto, om hun echte gezicht op basis daarvan bij te laten snijden. Ook een term als 'personal branding' wijst in die richting. Je bent een merk. En dat merk heeft PR nodig.


Sommige mensen houden dat onderhoud van hun identiteit gewoon niet vol. Ze kunnen het PR-budget voor hun personal brand niet meer opbrengen. Ze raken opgebrand van het steeds weer opnieuw hun identiteit uitvinden, visualiseren, onderhouden en verbeteren. Als dat het enige was, zou het misschien nog wel gaan. Maar het is een dwingende verplichting, die boven een hoge stapel wordt gelegd. Ze geven het op. En ze verdwijnen.


Tegengif
Ga hier eens van uit: "Ik hoef mijn identiteit niet actief overeind te houden. Mijn daden tonen voldoende wie ik ben." Dan rijst misschien de vraag: wat zijn daden? Want een foto op Instagram plaatsen is toch ook een daad? Jawel, maar dat is een soort meta-daad, een daad die gaat over jouw concrete daden. Je laat zien wat je doet. Het gaat over wat je doet. Eten in een restaurant is een concrete daad. Het selfie van dat prachtige gerecht is een meta-daad. 


Wat bedoel ik met dat jouw daden vertellen wie jij bent? Ik ga er van uit dat jouw ik er gewoon is. Dat jouw bijzondere ego en jouw unieke ziel zich uiten in al jouw handelingen. Vanzelf. Automatisch. Of je dat nu wilt of niet. De manier waarop jij pindakaas op jouw brood smeert, is uniek. De manier waarop jij met jouw stem ‘goedemorgen’ zegt is uniek. En als je ook nog zaken produceert zoals teksten, maaltijden, plannen, meubels, kunstwerken, liederen, auto reparaties, e.d. dan geldt dat nog sterker. Jouw identiteit is een soort vingerafdruk, die vanzelf verschijnt op alles wat je aanraakt. In die zin laat alles wat je doet zien wie je bent. Wat je op de social media doet laat natuurlijk ook zien wie je bent, maar dat is extra. Dat is meta. Dat is niet nodig om te bestaan. 


De mensen die belangrijk voor je zijn, met wie je rechtstreeks contact hebt, die krijgen vanzelf mee wie jij bent. Die zien jou die boterham smeren, die eten die maaltijd die jij kookt, die luisteren naar jouw lied en die zitten op jouw meubels. Dus kortom: door jouw concrete daden geef jij uitdrukking aan jouw identiteit, wat min of meer automatisch wordt waargenomen door de mensen die het belangrijkst voor jou zijn. Daar heb je helemaal geen social media voor nodig. Ga daar eens van uit. Ik denk dat je dan relaxter leeft en minder stress hebt. Ik ga het de komende tijd uitproberen.



About the Author Jaap Hollander

Psycholoog, NLP-trainer, Trainer provocatief coachen, schrijver (11 boeken), directeur IEP --- Geeft NLP- en provocatieve workshops en -opleidingen. --- Stond vijf jaar achtereen in de top-500 professionals van ‘Quote’. --- Ontwikkelde MindSonar.

Leave a Comment: