Menu

Rechten van de gestresste mens – #4/4. Het recht om te vallen en weer op te staan.

De vierde en laatste aflevering

Dit stukje Sinatra hoorde ik in een TV-reclame. Het swingt al weken door mijn hoofd:
That's life (that's life) that's what people say
You're riding high in April
Shot down in May
But I know I'm gonna change that tune
When I'm back on top, back on top in June

Hij heeft het over falen. Over vallen en weer opstaan. Vederop gaat hij door met 

Each time I find myself flat on my face
I pick myself up and get back in the race

Dat is dan weer minder. Het klinkt prachtig, maar hier veronderstelt Sinatra dat hij in een race zit. Niet dat dat niet mag van mij, maar dat is op zich al een stressfactor...


Deze serie is door mij aangekondigd als een serie van vijf. En de aflevering die je nu leest is de vierde en laatste.  Want ook ik mag  de verwachtingen bijstellen en ik vind qua aantal rechten vier ook prima. Dus bij deze, hier komt recht nummer vier en daarmee is deze serie straks klaar.

Dat we als Nederlanders last hebben van stress, dat zie je om je heen en je voelt het in je lichaam. Scholieren zijn burned out. Collega’s zitten in de ziektewet. ZZP-ers staren opgebrand in hun latte macchiato. Je moet zo veel. Je hebt hele reeksen verplichtingen. Maar wat mag je eigenlijk? Wat zijn je rechten?

We hebben al drie rechten besproken. Recht #1: “Ik mag kiezen waar ik mijn energie aan besteed”. Je kunt ook zeggen: “Ik mag er van uitgaan dat mijn energie beperkt is”. Sommige mensen hebben daar tegen geprotesteerd: "Ik wil helemaal niet denken dat mijn energie beperkt is. Alles kan! Beperking, dat is toch een negatieve gedachte?" Tja, ik denk juist dat denken dat je energie onbeperkt is, en daar naar leven, stress oplevert. Daar zijn allerlei argumenten voor, maar de belangrijkste is: bloedsuiker. Je hebt glucose nodig om je wilskracht in stand te houden. En die is op een gegeven moment op. Je kunt die suiker wel aanvullen met snoep, ijs, frisdrank, etc. maar dan heb je weer een ander probleem... Daarna gingen we verder met Recht #2: “Ik mag verwachtingen bijstellen”. En vorige keer ging het over nummer 3: “Ik mag mijn daden laten voor mij laten spreken”. 


Hoe ging het bij mij met nummer 3?
Je weet misschien: ik gebruik mijzelf in deze serie als proefkonijn. Dus wat veranderde er voor mij, toen ik tegen mezelf begon te zeggen: “Ik mag mijn daden voor mij laten spreken”? Ik merkte meteen dat dit een stuk specifieker is dan de eerste twee rechten. Het gaat bij dit recht vooral op momenten van “Word ik wel gezien?” Dat is zeker een thema voor mij - voor bijna iedereen die ik ken trouwens - maar ik ben daar niet voortdurend bewust mee bezig. Vaak ben ik iets aan het maken. 'Maken" is voor mij een kernwaarde. Daarbij vroeg ik mij op een gegeven moment af: "Okay, ik mag mijn daden laten spreken", maar spreken tegen wie eigenlijk? Negen van de tien keer ben ik bezig om iets te maken omdat ik het wil of gewoon omdat het kan. Ik ben weinig bezig met tegen wie mijn daden moeten spreken. Dat wordt mij door marketingmensen al 30 jaar voorgehouden als een tekortkoming, en dat begrijp ik ook, maar dat heeft blijkbaar niet geholpen... 


 "Ik mag mijn daden laten spreken", maar spreken tegen wie eigenlijk?


Kunst en training
Waar ik mij van bewust werd, was een tussen kunst maken en training geven. Ik heb de schilderkunst weer opgepakt (ik heb vroeger een tijdje op de kunstacademie gezeten). Wat ik merkte, was dat het gemakkelijker is om een schilderij voor je te laten spreken dan om een training voor je te laten spreken. Een training ontwikkelen is heel leuk, maar het is ook heel veel werk. En als hij eenmaal klaar is, is het nog steeds veel werk om die training te geven of zelfs om hem te laten geven. Bovendien: een training vereist programma's, structuren, materialen, overzichten e.d. en die ben je steeds opnieuw aan het afstemmen op de deelnemers. En als die training dan eindelijk klaar is, vaak na een jaar of 10, dan is de doelgroep weer veranderd of past hij niet meer in de tijdsgeest en moet hij weer bijgesteld worden.

Kunst is anders. Als een schilderij klaar is, en het hangt helemaal van jezelf af wanneer je het klaar vindt, dan hangt het daar. Je hoeft geen extra inspanningen te leveren om dat schilderij te laten voortbestaan. De kunstenaar staat relaxed te kijken inj de galerie, met een drankje in zijn hand, hoe mensen naar zijn werk kijken. Het is natuurlijk wel jammer, pijnlijk zelfs,  als ze het niks vinden, maar ja, dat heb je met een training ook. En dat is dan weer het mooie voor mij: ik heb NLP om daar wat mee te doen. En over dertig jaar spreekt dat schilderij nog steeds voor mij. In die zin vind ik kunst relaxter dan training maken en training geven. Ook eenzamer, dat dan weer wel.


"Je hoeft geen extra inspanningen te leveren om een schilderij te laten voortbestaan"


Falen
Tot zover mijn ervaringen met recht nummer 3. En dan nu nummer 4: “Ik mag falen” of om het wat positiever te formuleren: "Ik mag vallen en weer opstaan". Dit is in feite een vorm van de bekende NLP-vooronderstelling: "There's no failure, only feedback". ("Er bestaat geen mislukking, alleen maar feedback"). 


Niet alles lukt

We houden van succes. Maar bedenk, dat het begrip succes alleen kan bestaan bij de gratie van het feit dat succes geen volkomen zeker. Dat er ook zoiets bestaat als 'geen succes'. Als er alleen success bestond, zou je er überhaupt niet mee bezig zijn. Zoals je ook niet snel zegt: "Fantastisch dat de zon vandaag weer is opgekomen!". Alleen, en hier komt de vooronderstelling om de hoek kijken, moet je het als mislukking zien, als het niet gaat zoals je had verwacht? Nee, natuurlijk niet. Je kunt het ook zien als ontwikkeling: doordat het geen succes is geworden, weet je meer. En die kennis kun je gebruiken. De kunst is niet om te verwachten dat alles altijd gaat lukken, maar om mild naar jezelf en anderen te kijken als het niet gaat zoals je wilt. En dan weer op te staan en door te gaan.

Dus blijf dat eens een tijdje tegen jezelf zeggen als je je gestresst voelt: "Ik mag vallen en ik mag ook weer opstaan".



About the Author Jaap Hollander

Psycholoog, NLP-trainer, Trainer provocatief coachen, schrijver (11 boeken), directeur IEP --- Geeft NLP- en provocatieve workshops en -opleidingen. --- Stond vijf jaar achtereen in de top-500 professionals van ‘Quote’. --- Ontwikkelde MindSonar.

Leave a Comment: