Menu

Wie NLP kwakzalverij noemt, is een fossiel, een oplichter of een nitwit

Nog altijd kom je af en toe anti-NLP fanaten tegen die hardnekkig blijven beweren dat NLP kwakzalverij is. Ongeveer 6 keer per jaar is er weer iemand die graag snel en gemakkelijk wil 'scoren' door NLP naar beneden te halen.


Mijn stelling is, dat NLP-bashers in drie subgroepen zijn onder te verdelen:
a. Fossielen
b. Oplichters
c. Wetenschappelijke nitwits.

Peer-reviewed
Laten we bij het begin beginnen. Hoe weten wij eigenlijk zo zeker dat NLP geen kwakzalverij is? Kunnen we dat bewijzen? Ja, dat kunnen we tegenwoordig gewoon bewijzen. Niet alleen met anekdotes, maar ook met wetenschappelijk onderzoek.

NLP heeft zich niet alleen bewezen in meer dan 30 jaar dagelijkse praktijk, maar ook in een serie wetenschappelijke artikelen. En dan heb ik het niet over tweedejaars-scripties, maar over artikelen in peer-reviewed wetenschappelijk tijdschriften. Onthoud dat woord: peer-reviewed. Dat betekent: meerdere wetenschappers die aan het tijdschrift zijn verbonden hebben het artikel bestudeerd en deugdelijk bevonden.

  1. Hollander en Malinovski onderzochten in 2016 het effect van slechts een enkele NLP-sessie op psychosociale klachten. Dit onderzoek laat zien dat NLP effectief is voor lichte psychosociale problemen, het gebied waar NLP het vaakst wordt ingezet. Zij publiceerden hierover een artikel in een peer reviewed wetenschappelijk tijdschrift.
    Referentie: The Effectiveness of NLP: Interrupted Time Series Analysis of Single Subject Data for One Session of NLP Coaching. Journal of Experiential Psychotherapy. Dec. 2016, Vol. 19, Issue 4, pp 41-58.
  2. Gray en Bourke publiceerden in 2015 een wetenschappelijk artikel waarin ze aantonen dan een bepaalde NLP-techniek zeer effectief is voor het verminderen van symptomen van het posttraumatische stress.
    Referentie: Remediation of intrusive symptoms of PTSD in fewer than five sessions: a 30-person pre-pilot study of the RTM Protocol.
    In: Journal of Military, Veteran and Family Health, 1(2) 2015, pp 13-20.
  3. Stipancic onderzocht in 2009 het effect op langere termijn van NLP-begeleiding (gemiddeld 20 sessies van 60 minuten). Men keek naar klinische symptomen met een gestructureerd klinisch DSM-IV interview. De behandelde groep werd vergeleken met een wachtlijst controlegroep. In de therapiegroep werd een significante afname van klinische symptomen en een significante toename van kwaliteit van leven gevonden. Deze verbeteringen hielden stand bij een follow up meting 5 maanden later. De effecten zijn vergelijkbaar met die van gevestigde therapievormen zoals de cognitieve gedragstherapie.
    Referentie: Stipancic, M., Renner, W., Schütz, P., & Dond, R. (2009). Effects of Neuro-Linguistic Psychotherapy on Psychological Difficulties and Perceived Quality of Life. Counselling and Psychotherapy Research, 10, pp 39-49.
  4. Witt onderzocht in 2009 73 mensen met een berkenpollen allergie.  De experimentele groep ontving 8 sessies NLP-therapie. De experimentele groep gebruikte na deze behandeling significant minder medicatie en had minder last van de allergie in het volgende berkenpollen seizoen.
    Referentie: Witt, K. (2008). Neuro-Linguistic-Psychotherapy (NLPt) treatment can modulate the reaction in pollen allergic humans and their state of health. International Journal of Psychotherapy, 12, pp 50-60.
  5. Alroudhan onderzocht in 2018 het effect van NLP op het aanleren van een taal. Het ging om Saudi's die Engels leerden. De 'Oxford Placement Test' werd gebruikt de pre- en post-test in dit experiment. NLP verbeterde de leerprestaties en hielp de leraren om flexibeler met de leerlingen om te gaan.
    Referentie: Alroudhan H E: The Effect of Neuro-linguistic Programming Coaching on Learning English. International Journal of Applied Linguistics & English Literature 7(4): 184-190, 2018.
  6. Arrol onderzocht in 2017 het effect van een korte NLP-interventie (15 minuten) op hoogtevrees. De 'Heights Interpretation Questionnaire' (HIQ), werd als meting gebruikt. Dit is een vragenlijst die gevalideerd is m.b.t. angst bij feitelijke aanwezigheid op grote hoogte. Aan dit experiment deden 98 proefpersonen mee. Vooral proefpersonen met hoge angst-scores gaven aan dat hun hoogtevrees sterk verminderd was.
    Referentie: Arroll B, Henwood S M, Sundram F I, Kingsford D W, Mount V, Humm S P, Wallace H B, Pillai A: A brief treatment for fear of heights. The International Journal of Psychiatry in Medicine 52(1): 21-33, 2017.

Een typologie van NLP-bashers: fossielen, oplichters en nitwits
Gezien deze zes onderzoeken - en er zijn er meer - is het duidelijk onzin, om het mild uit te drukken, om NLP als kwakzalverij te betitelen. Dus waarom zou iemand dat dan toch doen? Daar zijn drie mogelijke oorzaken voor.

  1. Het fossiel
    Mogelijkheid 1: De betreffende anti-NLP fanaat is gewoon niet op de hoogte van het recente wetenschappelijk onderzoek. Hij of zij heeft decennia geleden negatieve verhalen over NLP gelezen en herhaalt die nu op de automatische piloot, zonder zelf ooit naar de literatuur te kijken. Zo iemand is onwetenschappelijk bezig, want het eerste dat je als integer wetenschapper hoort te doen voor je iets beweert, is even naar de literatuur kijken. 

    Zo iemand noem ik een fossiel. Hij of zij is versteend in een achterhaalde opinie en blijkbaar niet (meer) in staat om de recente wetenschappelijke bevindingen te achterhalen of te overzien.
  2. De oplichter
    Mogelijkheid 2: De betreffende anti-NLP fanaat is wel op de hoogte van het recente wetenschappelijk onderzoek, maar hij of zij heeft bewust besloten om het te negeren. Ik heb echt geen idee wat een wetenschapper daartoe zou kunnen motiveren. Ik vermoed dat hij of zij verslaafd is geraakt aan het ‘bashen’ van zaken. Je wilt jezelf belangrijk maken en de kwaliteit van je waarden benadrukken door je omgeving te 'waarschuwen'. Maar nogmaals: ik heb geen idee wat zo iemand echt motiveert. Wat ik wel weet, is dat zo iemand wetenschappelijk gezien een oplichter is.
  3. De Nitwit
    Mogelijkheid 3: De betreffende anti-NLP fanaat weet gewoon niet wat wetenschap is. Hij heeft zelf nooit wetenschappelijk onderzoek gedaan en hij weet weinig of niets van experimentele methoden of wetenschapsfilosofie. 

    Ik ontdekte de nitwit als type door een reactie op een eerdere versie van dit artikeltje. Iemand zei: "Je mag me dan een oplichter noemen, maar ik beweer nog steeds dat NLP kwakzalverij is. Ik heb de onderzoeken er weliswaar niet op nageslagen, maar..." Met verbijstering las ik die laatste zinsnede: "Ik heb de onderzoeken er weliswaar niet op nageslagen". Deze persoon had blijkbaar het idee dat onderzoeken slechts bijzaak zijn in de wetenschap. Je kunt ze lezen of niet, met je mening heeft het weinig te maken. Zo iemand noem ik een nitwit. Hij weet simpelweg niet wat wetenschap is.

Grote afstand tot wetenschappelijk onderzoek
In dat kader valt het op dat de meeste recente NLP-bashers weinig binding hebben met wetenschappelijk onderzoek. De laatste drie die ik tegenkwam waren respectievelijk een psychiater in ruste, een vormgever met een HBO-opleiding en een wetenschapper gespecialiseerd in sociale verzekeringen. Alledrie mensen die volgens mij mijlenver weg staan van experimenteel sociaal wetenschappelijk onderzoek.

Wat te doen, als je met ze in aanraking komt?
Een vriend van mij woont in Salt Lake City. Toen ik daar op bezoek was, viel het mij op dat je nergens graffiti ziet. Ik vroeg hem hoe ze dat voor elkaar kregen. “Heel eenvoudig”, zei hij. “Hier wordt natuurlijk ook wel eens graffiti gespoten, maar niet vaak. Want de gemeente eist dat de eigenaar van het pand de graffiti binnen twee weken verwijdert. Doordat vrijwel iedereen dat netjes doet, heeft het dus weinig zin meer om hier graffiti te spuiten, en komt het ook weinig voor.”


In deze analogie zijn wij NLP-ers de eigenaren van het pand. Mijn advies is dan ook: als er in de media of op het internet toch nog iemand beweert dat NLP ‘kwakzalverij’ of ‘lariekoek’ is, stuur hem dan eerst het bovengenoemde lijstje van onderzoeken toe. En eis duidelijk en concreet - of verzoek het vriendelijk, al dat meer je stijl is - dat hij zijn of haar aantijging herroept.


Onzin-argumenten
Als de NLP-basher daar überhaupt op reageert, wat vrij onwaarschijnlijk is, komt hij of zij waarschijnlijk met een of meer van deze drie tegenargumenten:

a. De onderzoeken 'deugen niet'.

b. De onderzoeken zijn door 'gelovigen' gedaan en tellen daarom niet mee.

c. Het aantal onderzoeken is te klein om NLP 'evidence based' te noemen.

a. "De onderzoeken deugen niet"
Als de onderzoeken niet deugen, hoe kunnen ze dan in peer-reviewed tijdschriften verschijnen? Als onderzoeken uit peer reviewed tijdschriften ook niet deugen, dan kunnen we 90% van de onderzoeken afschrijven en dan is dus alles dat we weten 'lariekoek'. Dat zou nog best waar kunnen zijn ook, maar waarom dan speciaal NLP uitkiezen om dat te melden?

b. De onderzoeken zijn door 'gelovigen' gedaan en tellen daarom niet mee

Ook of een onderzoek al dan niet door een gelovige is gedaan, doet er totaal niet toe. Dat is nu juist de essentie van de wetenschappelijke methode, dat het er niet toe doet wat de onderzoeker zelf gelooft.

Overigens bestaan er volgens mij geen onderzoekers die niets geloven over wat zij onderzoeken. Iedere wetenschapper die iets onderzoekt heeft gevoelens en verwachtingen over wat hij of zij onderzoekt. Wetenschappers zijn mensen. En het zou ook raar zijn om je leven te wijden aan een onderzoeksthema en daar dan niets van te vinden en niets bij te voelen.

c.  NLP is niet evidence based
Akkoord, daar valt op zich niet veel tegenin te brengen. De bovengenoemde onderzoeken zijn niet op een tweede locatie herhaald.

Maar als iets niet evidence based is, en er is wel onderzoek dat laat zien dat het effectief is, dan is het nog steeds onzin om het 'kwakzalverij' te noemen. Maar daar gaan we weer: wie zoiets beweert heeft gewoon geen verstand van wetenschap. Meestal zal dit blijken uit de beroepsachtergrond van de betreffende NLP-basher. Natuurlijk mag je wel zeggen dat je persoonlijk de voorkeur geeft aan methoden die evidence based - lees: nog uitgebreider onderzocht - zijn. Dat is je goed recht.

Roep ze elders ter verantwoording
Mocht je de betreffende NLP-basher op zijn of haar aantijging aanspreken, maar hij of zij niet herroept ze niet, wat helaas heel waarschijnlijk is, kijk dan eens of je hem ergens ter verantwoording kunt roepen. Misschien voor een tuchtraad als hij lid is van een beroepsorganisatie. Of misschien kun je bezwaar maken bij de organisatie waar hij werkt. Mocht je daar de tijd, motivatie een aandacht voor hebben, dan maak je volgens mij een goede kans op een correctie.

Jaap Hollander
Psycholoog en NLP-trainer
Directeur IEP Nijmegen


About the Author Jaap Hollander

Psycholoog, NLP-trainer, Trainer provocatief coachen, schrijver (11 boeken), directeur IEP --- Geeft NLP- en provocatieve workshops en -opleidingen. --- Stond vijf jaar achtereen in de top-500 professionals van ‘Quote’. --- Ontwikkelde MindSonar.

Leave a Comment: